Review

KUNSTBOEK

Meredith Etherington-Smith, 'Dali Biografie', uitg. Anthos, 457 blz. - f 69,50.

MICHIEL KOOLBERGEN

Bovenstaande passage is min of meer illustratief voor de aard van de Dali-biografie die nu (boekenweek met thema autobiografie!) in de boekhandel ligt: veel over seks; wie deed het met wie, enzovoorts. Auteur: de Engelse journaliste Meredith Etherington-Smith.

Het moet gezegd, zelfs zonder de smeuige passages leest het lijvige boek de Nederlandse editie heeft 418 pagina's hoofdtekst - als een trein. De uitgave is bovendien mooi verzorgd, dus, tevredenheid alom, zo op het allereerste gezicht.

Maar gaat het hier nu om de ultieme biografie van Dali?

Op het tweede gezicht blijken er aan deze biografie nogal wat haken en ogen te zitten. Dat in hoofdstuk 8 de laatste nootnummers in de hoofdtekst niet synchroon lopen met die in de notentekst (in de hoofdtekst is per ongeluk een nootnummer weggevallen), is een kleinigheidje dat in een tweede Nederlandse druk hersteld kan worden. Maar het notenapparaat zelf, dat steekt nogal merkwaardig in elkaar. Anders gezegd: er zijn veel te weinig noten. Een passage op pagina 135: "Die hele maand september bleef Dali Gala het hof maken, of liever: bleef Gala Dali het hof maken, tussen de rotsen, de olijfbomen en de wingerds van Cadaques. Het hoogtepunt was het moment waarop Dali eindelijk de moed vond om te vragen wat ze van hem wilde. 'Maak me dood,' antwoordde ze. En volgens Dali, die overwogen had om haar te vermoorden door haar van de klokketoren van de kathedraal in Toledo te duwen, genas dit 'heimelijke' gemeenschappelijke verlangen hem van zijn krankzinnigheid. Hij werd weer gezond en evenwichtig." Waar heeft de schrijfster deze informatie over Dali's moordplannen vandaan? We krijgen het niet te weten, de schrijfster geeft hier geen verwijzingsnoot, waar ze dat elders wel doet. En zo gaat het het hele boek door, de ene passage wel een noot, de andere niet.

Vermoedelijk - vrijwel zeker eigenlijk - komt de passage uit een van Dali's dagboekschrijfsels (waarvan overigens een gedeelte vertaald is door Gerrit Komrij in de onlangs gelauwerde reeks Prive-domein van de Arbeiderspers). EtheringtonSmith verwijst in haar biografie veelvuldig naar de dagboeken van Dali, waaruit zij rijkelijk informatie geput heeft. Maar - en dat is het tweede euvel van het boek - deze 'autobiografische' notities van de beroemde Spaanse schilder zijn volslagen onbetrouwbaar. Dali schiep hierin zijn eigen mythe, die zich met terugwerkende kracht ook tot en met zijn jeugd uitstrekte. Dat Dali in zijn jeugdjaren echter ook maar min of meer 'een gewone jongen' was, werd laatstelijk aangetoond door de vondst van enkele schriften met handgeschreven pagina's, waaraan de jongeling Dali zijn passies had toevertrouwd. Etherington-Smith wijst nota bene zelf op pagina 262 van haar boek op de onbetrouwbaarheid van Dali's gepubliceerde autobiografie ('The Secret Life of Salvador Dali'). Zij schrijft daar ook: "Toch lukt het meestal wel de autobiografische waarheid ervan te achterhalen." Hoe zij dat deed, het blijft een raadsel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden