Opinie
Kunst redt zichzelf wel - weg met al die regeltjes
Nu het eerste stof is neergedaald over de door de Tweede Kamer aangenomen kunstbezuinigingen, is er eindelijk plaats voor reflectie. Worden alle artiesten die ons uitdagen tot verandering nu de pineut? Naarmate ik er langer over nadenk, betwijfel ik dat meer en meer.
Zo is in België een meer edgy popklimaat ontstaan dan bij ons, hoewel daar zelfs geen oefenruimtes worden gesubsidieerd. In landen als Spanje, Zweden, Frankrijk en Duitsland is er al jaren een breder aanbod van pop en elektronische muziek. Daar heerst 'eerst het idee, techniek komt later wel'. In die landen laat de overheid artiesten, promotors en publiek meer hun gang gaan. Een overheid die ruimte biedt, faciliteert en vrijheid gunt aan creatieve communities en vrijplaatsen. In Nederland heeft popmuziek met bijpassende rockacademies een stoffig en geïnstitutionaliseerd imago. Jonge popfans wijken dan ook massaal uit naar buitenlandse festivals als Melt en Sziget.
In hippe steden als Berlijn, São Paolo en Barcelona slaat men juist munt uit alle crises. Daar worden de poorten wijd opengezet voor nieuwe invloeden van buitenaf. Internationale bohémiens op zoek naar undergroundclubs, galleries, nieuwe festivals, vintageshops en pop-upwinkels vinden daar makkelijk hun weg. Hotels zitten er bomvol. Met zulke extra inkomsten voor de stad kan er ook weer geherinvesteerd worden in vernieuwende cultuur, erfgoed en educatie voor toptalent.
In ons kikkerlandje verdrinkt de culturele sector in extreme regelgeving en de macht van klaagburen die in de binnenstad willen wonen. Verzuurde bobo's met te zware, zwarte brilmonturen en sektarische secretaresses met blond rastahaar moeten ons van overheidswege vooral sociale cohesie en diversiteit door de strot duwen. Zij weten welke kunst goed is voor het volk.
Hoeveel geld zouden we overhouden voor echte kunst als we zouden stoppen met het institutenfetisjisme? Ontelbare miljoenen gingen de afgelopen decennia verloren aan te dure gebouwen en steeds duurder wordende personeels-, beveiligings- en hofhoudingskosten. Niet de kunst was de winnaar maar de projectontwikkelaars. Een kapitale blunder. De nieuwe cultuurgebruikers anno 2011 zijn juist op zoek naar authenticiteit en kleinschaligheid.
Gelukkig gaat het op vele vlakken ook goed met de Nederlandse creatieve industrie. Design, architectuur, mode en elektronische muziek zijn enorme exportprodukten geworden. Onze topmodefotografen Inez vanLamsweerde en Vinoodh Matadin halen de covers van Vogue in New York. Het 'Viktor & Rolf-effect' heeft voor vele talenten nieuwe wegen geopend. Powergirls als Monique van Heist en Iris van Herpen bestormen momenteel de internationale catwalks met hun eigenzinnige ontwerpen. Zij moeten helemaal niets hebben van overheidsbetutteling.
Altijd zal de artistieke norm worden gewaarborgd door eigenzinnige ontwerpers, theatermakers, musici en kunstenaars met 'durf'. Zij zullen uiteindelijk de weg plaveien voor de aankomende nieuwe lichting jonge honden, die zich door deze iconen laten inspireren. Een vitaal undergroundklimaat zorgt uiteindelijk dat mainstream ook scherper en kwalitatiever blijft.