Een foto die ik maakte van 'Work 850' van Martin Creed, uitgevoerd in Museum Voorlinden in 2017. Beeld Joke de Wolf
Een foto die ik maakte van 'Work 850' van Martin Creed, uitgevoerd in Museum Voorlinden in 2017.Beeld Joke de Wolf

Het oog van De WolfSportprestaties

Kunst en sport ontmoet elkaar al rennend door een museum

Kunsthistoricus Joke de Wolf behandelt een kunstwerk dat bij de actualiteit past. Deze week: sportprestaties.

Joke de Wolf

De sportzomer draait op volle toeren. Van de Tour de France schakelt onze eerste publieke televisiezender soepel over naar het centre court in Wimbledon, ’s avonds is er ruim baan voor het EK-mannenvoetbal. Radio 1 is naast nieuws- ook sportzender, enkel de uitslagen vermelden is niet voldoende. De hoop, teleurstelling, het falen en bovenmenselijke prestaties komen uitgebreid ter sprake.

Sport bestaat bij de gratie van spelregels. Eén keer op het verkeerde moment de voetbal aanraken met je handen kan betekenen dat je team uit het toernooi verdwijnt. Na drie of vijf sets op het tennisveld is er één winnaar en één verliezer. Wie buiten de lijnen en regels beweegt, ligt eruit. Was de werkelijkheid maar zo overzichtelijk.

Beeldende kunst kent nauwelijks meetbare lichamelijke topprestaties. Op oude schilderijen zie je mensen nog weleens schaatsen voor de lol, of zijn ze vereeuwigd als gokkers of schakers. Tot en met 1928 was er bij de Olympische Spelen een onderdeel kunst. Laura Knight, een vrouw, won toen in Amsterdam een zilveren medaille met een schilderij van een bokser.

Die prestatie zie je niet en dat werkt verwarrend

Kunstenaars zijn op zoek naar het onverwachte, naar wat er buiten de grenslijn gebeurt, buiten het stadion. Dat was niet altijd zo, tot het eind van de negentiende eeuw kwam je met je kunst nergens als je niet binnen de regels van de kunstacademie werkte. Pas bij de zogeheten moderne kunst hoefden schilderijen niet meer realistisch te zijn. Nu kon ook een alledaags voorwerp een beeldhouwwerk worden, als de kunstenaar tenminste de juiste hersengymnastiek levert. Die prestatie zie je niet en dat werkt verwarrend – precies de emotie waar veel kunstenaars op uit zijn.

Zo kreeg de Britse kunstenaar Martin Creed in 2001 de prestigieuze Turnerprijs voor zijn installatie The lights going on and off, een kunstwerk waarbij de lampen in een lege museumruimte steeds vijf seconden aan en dan weer uit gingen. De helft van de critici vond het prachtig, de andere helft was boos. Eén kunstenaar gooide uit protest rauwe eieren tegen de muur van de museumzaal, hilarisch natuurlijk. Ook Creed vond dat prima: voor hem is de wereld één grote chaos.

Verwarrend is het ook dat er soms recordprijzen betaald worden bij kunstveilingen. Records die sommige mensen zien als een indicatie van kwaliteit, maar dat is schijn: anders dan bij sport is er bij kunst geen enkele meetbare eenheid waarmee je een record kunt vestigen.

Een van de mooiste ontmoetingen tussen de kunst- en de sportwereld organiseerde diezelfde Martin Creed. In 2008 liet hij geoefende hardlopers in hun eentje, met een tussenpauze van dertig seconden, door een Londens museum sprinten. Later was het werk ook in Museum Voorlinden in Wassenaar te zien.

Rennen in een museum: het hoort niet volgens een van de vele ongeschreven museumregels. Tegelijk brengt Creed op deze manier een ode aan de mogelijkheden van het menselijk lichaam. Tijdloos, ongrijpbaar, en met alleen maar winnaars. En bovendien eindeloos live te herhalen.

Andere afleveringen van Het Oog van De Wolf vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden