TaalPeter-Arno Coppen

Kunnen we schuldig pleiten zuiver pleiten?

null Beeld
Peter-Arno Coppen

Een lezer heeft kritiek op een formulering in Trouw van 16 januari. Daar staat ‘De acteur gaat schuldig pleiten’. De lezer roept hierbij ironisch uit ‘Leve de vertaalkunst!’ waarmee hij aangeeft te denken dat het om een vertaling uit het Engels gaat (‘to plead guilty’).

Het is inderdaad goed mogelijk dat de tekst vertaald is. Het bericht waar de formulering in staat, heeft als bron het internationale persbureau AFP. De veronderstelling van de lezer houdt echter ook een vorm van kritiek in: is het daarmee ook een anglicisme?

Twijfelachtige status

Het begrip ‘anglicisme’ is moeilijk definieerbaar. Niet elke vertaling uit het Engels is meteen een anglicisme. Alleen als het gaat om een vorm die normaliter niet in het Nederlands wordt aangetroffen, of sterker nog: daar niet in past, zou je mogen spreken van een anglicisme.

Op de website van Onze Taal staat een lijst met mogelijke anglicismen. Ook ‘schuldig pleiten’ komt daarop voor. Maar de taaladviseurs achten de status ‘twijfelachtig’. Dat betekent dat zij signaleren dat er taalgebruikers zijn die zich eraan storen, maar dat anderen er geen kwaad in zien. Ook het woordenboek van Van Dale vermeldt ‘schuldig pleiten’, maar verbindt daar geen oordeel aan. Daar vindt men het blijkbaar normaal.

Hoe lang bestaat het al in het Nederlands? Bosboom-Toussaint gebruikt het in de negentiende eeuw al, en vanaf de zeventiende eeuw vind je ‘pleiten’ met andere bijvoeglijke naamwoorden zoals ‘vrij’, ‘schoon’ en ‘zuiver’. Ook komt het voor met zelfstandige naamwoorden, vooral in juridische context: ‘verzachtende omstandigheden pleiten’, ‘zijn onschuld pleiten’.

Past ‘schuldig pleiten’ daarmee in het Nederlands? Grammaticaal in elk geval wel. Met name ‘vrij pleiten’ is al zo oud dat het zich tot het werkwoord ‘vrijpleiten’ ontwikkeld heeft. Maar ook met andere woorden komt ‘pleiten’ vaak en lang genoeg voor.

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op. Ook een taalvraag? Mail peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden