null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Kun je ergens van mening van zijn?

Peter-Arno Coppen

In een tv-programma hoorde ik iemand zeggen: ‘Ik ben daar van mening wel van’. Een ongrammaticale zin, ongetwijfeld. De constructie komt nergens anders zo voor (althans niet voor zover ik kan vinden), en het is ook niet ‘van mening van iets zijn’. Maar wat is de verklaring voor zo’n zin?

Het is vrij gemakkelijk om, vanuit de veronderstelling dat het wel weer een contaminatie zal zijn, op zoek te gaan naar een betekenisverwante constructie met ‘van’. Je hebt ‘iets van mening zijn’ en bijvoorbeeld ‘ergens van zijn’, en als iemand die twee door elkaar haalt, krijg je ‘ergens van mening van zijn’.

Toch is dit taalkundig een uiterst onbevredigende verklaring. Er is geen enkele aanwijzing dat juist deze twee constructies door elkaar gehaald zijn, en zo betekenisverwant zijn ze nu ook weer niet. ‘ergens van zijn’ is een informele uitdrukking die meer over voorkeuren gaat dan over meningen. En het gesprek ging helemaal niet over voorkeuren.

Oorzakelijk voorwerp

Een andere lijn van denken is om de constructie ‘Iets van mening zijn’ nader te bekijken. Die bestaat uit een naamwoordelijk gezegde ‘van mening zijn’ (dat is iets wat je bent), met een voorwerp ‘iets’. Maar wat kun je eigenlijk invullen voor dat iets? Je kunt wel zeggen ‘Ik ben van mening dat het moet regenen’, maar niet ‘Ik ben de noodzaak van regen van mening’. ‘Iets’ kan dus alleen maar een bijzin zijn, en hooguit het woordje ‘dat’: ‘ik ben dát van mening’.

Zo’n voorwerp heet ook wel een oorzakelijk voorwerp. Die kunnen vaker met een voorzetsel voorkomen, en zeker met ‘van’: ‘iets meester zijn’ kan ook zijn ‘meester van iets zijn’, ‘iets beu zijn’ was vroeger ook ‘beu van iets zijn’, ‘iets moe worden’ is ook ‘moe van iets worden’.

In dat licht is het niet zo vreemd dat iemand ‘iets van mening zijn’ formuleert als ‘van mening zijn van iets’ of ‘ergens van mening van zijn’.

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op. Ook een taalvraag? Mail peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden