De zes jonge zangers van de Opera Studio in Cimarosa’s ‘Il matrimonio segreto’.

Interview Rosemary Joshua

Kritiek is een geschenk, zegt Rosemary Joshua, de strenge juf van Opera Studio

De zes jonge zangers van de Opera Studio in Cimarosa’s ‘Il matrimonio segreto’. Beeld Michel Schnater

Een mooie stem alleen is niet genoeg voor een operazanger. Rosemary Joshua vertelt hoe je in haar Opera Studio discipline leert en hoe je tegenslag moet incasseren. ‘Van complimenten leer je niks.’

Jonge mensen binnen je muren, daar kan een ‘oud’ instituut alleen maar voordeel van hebben. Rosemary Joshua gelooft er heilig in. Tijdens een geanimeerd gesprek in een verstopte ruimte in het doolhof van Nationale Opera & Ballet in Amsterdam hamert ze een paar keer flink op het voordeel van de dynamiek van jonge mensen. De Britse sopraan leidt sinds september vorig jaar met strikte en strenge hand de Opera Studio. Dat is een tweejarig, intern opleidingsprogramma van De Nationale Opera (DNO), in samenwerking met de Nederlandse Reisopera en Opera Zuid. Vierhonderd aanmeldingen van over de hele wereld kwamen binnen voor de Opera Studio, maar er was slechts plaats voor een handvol jonge zangers. Die zijn voor twee jaar voltijds werkzaam als werknemer bij DNO. Mét een salaris.

En nu, na hun eerste jaar van zware en gedisciplineerde training met af en toe een klein rolletje hier, een optreden voor sponsors daar, mogen ze het grote podium op. In een compleet geënsceneerde voorstelling van Domenico Cimarosa’s ‘Il matrimonio segreto’ presenteren de zes zich. Ze worden daarbij op hoog niveau begeleid door het Orkest van de 18de Eeuw.

Joshua heeft de zes op het hart gedrukt dat ze nu kunnen en móeten laten zien wat ze waard zijn. “Ze hebben vier weken lang, zoals professionals, gerepeteerd. Zingend, acterend, op elkaar reagerend. Eerst met pianobegeleiding en regisseur Monique Wagemakers, en sinds kort met een dirigent voor hun neus en het hele orkest in de bak.”

Vallen en opstaan

“Door zo’n heel traject van een operaproductie te doorlopen, beginnen ze te begrijpen wat het is om operazanger te zijn. Het is ook de enige manier om het vak te leren, vallen en opstaan op een echt podium. Het ideaal is om met onze zangers elk jaar een complete voorstelling op te tuigen. Ze moeten podiumervaring opdoen, inclusief alle kritiek die ze krijgen in het proces ernaartoe, inclusief alle twijfels, afgepeigerde stembanden, afgemat lijf. Zonder al dat heb je geen idee wat je later als operazanger kunt verwachten. Ze moeten leren kritiek als een geschenk te zien. Van complimenten leer je niks. Goed voor je ego, maar het verdampt meteen.”

Het klinkt heel logisch zo’n opleidings- en ervaringstraject en in Nederland is er ruim twintig jaar lang – van 1965 tot 1986 – zo’n studio geweest. De zangers in die studio verzorgden kleine producties in bijvoorbeeld De Kleine Komedie en vervulden bijrollen in de grote producties van DNO. Maar toen het nieuwe Muziektheater openging in 1986 bleek de studio ineens verdwenen. Geen geld meer.

Het was Pierre Audi die uiteindelijk weer het nut van zo’n studio inzag. Toen het geld ervoor gevonden was, bij de overheid en bij sponsors, vroeg hij Joshua om die te leiden. Het hangt in de lucht, want ook een enorm operahuis als dat in Wenen heeft aangekondigd met zo’n studio te beginnen. Jonge zangers kunnen er vanaf nu tot eind september voor auditeren.

Rosemary Joshua. Beeld Sebastien Galtier

Schipperen

“Het is heel belangrijk dat de jongeren echt hier in huis zijn, inpandig”, zegt Joshua. “Maar het is schipperen, omdat er in dit gebouw niet echt ruimte is voor de Opera Studio. Het is hier overvol.” Ze wijst veelbetekenend op de ietwat bedompte ruimte waar we zitten. “Ik was laatst in het RCO House van het Concertgebouworkest. Daar kunnen de musici van de orkestacademie, een vergelijkbare opleiding, alle kanten op. Dat is een ideale, ruime omgeving.

“Onze zangers hebben een gewone werkweek van 48 uur en net als elke werknemer vakantiedagen. Ze krijgen zangles van mij, door coaches die langskomen worden ze onderwezen in het Duitse, Italiaanse of Franse repertoire met de bijbehorende goede uitspraak.

“Er zijn regieworkshops van Jetske Mijnssen of van een regisseur die hier twee maanden aan een grote productie werkt, zoals laatst Cristof Loy. De jongeren verzorgen foyeravonden, lunchconcerten en sponsorevenementen. Ze krijgen kleine rolletjes in de producties hier. Die zijn lastig, omdat je jezelf meestal maar heel kort kunt laten horen, zonder herkansing. En een regisseur vergooit zijn tijd zelden met aandacht voor de kleine rollen.”

Eigen productie

“Daarom is een eigen productie ieder jaar echt een voorwaarde om het vak te leren. Volgend jaar maart is dat de nieuwe opera ‘Ritratto’ van Willem Jeths in het Opera Forward Festival. Ik verwacht dat dat festival zo’n beetje onze vaste plek zal worden, en dat is eigenlijk heel logisch, omdat Opera Forward vooral jeugd wil trekken. Met jonge mensen doe je dat beter.

“Je krijgt hier dus enorme kansen en dat vereist behoorlijk wat discipline. Daar ontbreekt het vaak aan. Goed genoeg is niet goed genoeg in de Studio. Je moet gedisciplineerd zijn, wil je zingen op een internationaal podium. Zo simpel is het. Ze kunnen in deze professionele omgeving elke repetitie bijwonen en leren tussen collega’s, voorstellingsleiders, regisseurs, toneeltechnici. Dat is misschien wel het allerbelangrijkste.”

Een wondermiddel is zo’n Studio beslist niet, waarschuwt Joshua. “Het kan goed fout gaan. Ik ben geen tovenaar. Ik heb heel wat studio’s bezocht en zag daar soms zangers desastreus ontsporen. Jonge zangers zijn vaak fragiel en onzeker, je wilt ze niet de verkeerde boodschap meegeven. En je moet zeker niet te vroeg de rode loper voor ze uitrollen. Je krijgt niet altijd alleen maar complimenten en je kunt ook op het niet-vocale de mist in gaan. Daarom wil ik ze trainen in beweging, in drama. Een cursus in hoe je interviews moet geven zou ook heel nuttig zijn.”

Te veel opleidingen

Dat er zo weinig Nederlandse zangers in de Opera Studio zijn opgenomen, heeft velen verbaasd. Joshua, die zelf korte tijd aan het Amsterdamse conservatorium les heeft gegeven, is er heel uitgesproken over. “Tijdens de audities vorig jaar was er geen enkele Nederlandse zanger die eruit sprong. Later hebben we Lucas van Lierop aangenomen, maar die is opgeleid in Canada. Ik vond het gebrek aan niveau bij de Nederlanders vreemd en teleurstellend. Er zijn naar mijn mening te veel opleidingen voor zangers in Nederland. Reduceer dat tot twee of drie excellente conservatoria, dat zou beter zijn. Nu worden er te veel jonge zangers vijf jaar lang opgeleid, terwijl we zeker weten dat ze nooit betaald werk gaan vinden.

“Ik denk dat zangers hier te laat met hun opleiding beginnen. Slechte gewoontes zijn dan ingeslopen en die haal je er heel moeilijk uit. De bitterheid van veel zangleraren hier helpt ook al niet. Vergeet niet dat zo’n leraar gemiddeld dertig jaar lang aan een conservatorium verbonden is. Dat zijn drie generaties zangers! Natuurlijk wil ik contact met de conservatoria, als zij dat ook willen. Ze zijn bezorgd dat ik te kritisch ben. Maar we moeten er samen uitkomen. Er is trouwens ook goed nieuws. In Tilburg heb ik bas Frederik Bergman ontdekt. Vanaf september zit hij in de Studio. Een Nederlandse zanger van internationale kwaliteit.”

Cimarosa’s ‘Il matrimonio segreto’ door de Opera Studio en het Orkest van de 18de Eeuw onder leiding van Gianluca Capuano in een regie van Monique Wagemakers gaat vanavond in première in Nationale Opera & Ballet. Kaartjes kosten tussen 17 en 38 euro. De tweede en laatste voorstelling is morgen. www.dno.nl

Lees ook:

Het lelijke decor van ‘Pelléas et Mélisande’ is vragen om moeilijkheden

Recensie - De Nationale Opera, ‘Pelléas et Mélisande‘. Het openingsbeeld was schitterend, het slotbeeld ontroerend. In de drie uren ertussen zat veel loze lelijkheid

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden