Interview Kris Oelbrandt

Kris Oelbrandt is componist én trappistenmonnik: ‘Componeren is een soort bidden’

Kris Oelbrandt.

De Belgische trappistenmonnik en componist Kris Oelbrandt schreef in opdracht van November Music in Den Bosch ‘Loflied der Verzoening’, bedoeld als verzoenende handreiking tussen de wereldreligies. ‘Kijk naar de wereld: er heerst onbegrip'. 

Habijt in de plooi, sandalen tikken mee met de maat: ‘Dat accent op de eerste tel is te zwak, kun je wat meer geven?”, vraagt monnik en componist Kris Oelbrandt aan de eerste violist van het Dudok Kwartet. Hij schreef ‘Loflied der verzoening’, dat te horen is tijdens November Music.

Heel even is Kris Oelbrandt (46) in de bewoonde wereld, om te repeteren met een handvol musici. “Erg ongemakkelijk, in mijn hoofd klopt dat niet: ik hoor tussen de abdijmuren. Hier zitten praten, in een café? Ik wil zo snel mogelijk terug. De prikkels, de mensen, de dynamiek, ze zuigen me weg uit mijn natuur. Het gebed, ik mis het gebed.” Oelbrandt glimlacht, maar zijn opmerkingen hebben een ernstige ondertoon.

In het gebed

Wie a zegt, moet ook b zeggen. Oelbrandt is trappistenmonnik in het Belgische Orval, en componeert twee uur per dag. Alleen hij kent zijn partituren van haver tot gort, dus moeten repetitie- en concertbezoek zo nu en dan op de agenda staan. “Ik won ooit een compositieconcours in Weimar en ging daarheen met een medebroeder, om de muziek in goede banen te leiden. Een leuke onderneming, maar een week weg is lang. We zaten in de auto en ik zei tegen Bruno: ‘Geef mij alsjeblieft een psalm!’ Ik kan niet zonder het gebed. In het gebed keer ik terug naar de stilte.”

Als puber wist Kris Oelbrandt het al: ik ben monnik. Maar de broeders vonden een 17-jarige te jong om op te nemen in de kloostergemeenschap. Eerst moest hij van het leven proeven om te weten wat hij zou gaan missen. Dus toog Oelbrandt, wiens muzikale liefde groot was, naar het conservatorium. Hij blonk uit in theorie, speelde op zijn viool de halsbrekende capriccio’s van Paganini, ontleedde achter de piano Chopins etudes en studeerde netjes af. “Ik was gelanceerd om als componist carrière te maken. Ik had een vriendin. Ogenschijnlijk liep alles op rolletjes, maar de crisis in mij groeide. In 2002 klopte ik opnieuw aan bij de abdij, en liet alles achter.”

Maar: eens een componist, altijd een componist. De muziek drong zich op, en Oelbrandt vroeg de abt om een paar muzikale werkuren per dag. Inmiddels is hij ruim vijftig opussen verder, voor diverse bezettingen. Zijn muziek ontwikkelt zich autonoom, Oelbrandt is zo goed als niet op de hoogte van het hedendaagse componeren, en schrijft vanuit zijn intuïtie. Zijn noten schampen aan Pärts herhaalde motieven, Stravinsky’s scherpte en de extase van Messiaen.

Loflied

“Ik schrijf alleen religieuze muziek. Er is altijd een religieuze bron, in de vorm van een thema of op basis van teksten die ik in gedachten heb. Voor ‘Loflied der verzoening’ bracht ik het Magnificat, het loflied van Maria uit het Lucasevangelie, samen met dat van Hanna uit het Oude Testament en een soera, een tekst uit de Koran. Drie solisten vertegenwoordigen drie godsdiensten en verenigen zich op het podium. Kijk naar de wereld: er heerst onbegrip, er is nogal wat dat moet worden verzoend. Dit plan lag in mijn laatje, en moest eruit.

“Componeren is een soort bidden, je zoekt naar een opening. Je moet heel lang wachten, totdat je de juiste noot hebt gevonden. In het gebed maak je jezelf klein, je opent je hart, en kunt daardoor juist heel groot worden. Ik vraag God in mijn gebed of Hij mij wil tonen of ik op de goede weg zit. De bevestiging dat ik als componist goed bezig ben, vind ik bijvoorbeeld tijdens zo’n repetitie, als ik hoor dat het klopt wat er klinkt. Het materiaal dat ik heb gemaakt beoordeel ik vanuit mijn hart.

Stilte

“Ik ga voor mijn innerlijk, voor wat er in mij leeft. Je moet heel stil worden om daarbij te geraken. Als monnik behoor je die stilte te behoeden. Een abdij is niets anders dan een plek waar het mysterie, God, wordt behoed. God is levenskracht, is voor mij de stilte die leeft, waar dynamiek en spanning in zitten. Daaruit wordt ook de muziek geboren, en ze keert erin terug.

“In de abdij doen we altijd hetzelfde. Iedere dag komt hetzelfde terug, iedere week. We herhalen voortdurend hetzelfde, het gebed, daar komt het allemaal op neer. We zeggen het telkens met een beetje andere woorden. Het hoeft ook niet meer te zijn. Door te bidden houden we ons hart op de juiste plaats. De gebeden zorgen voor een ordening van de tijd die ik ook in de muziek leg. Met mijn muziek wil ik in wezen telkens hetzelfde uitdragen: Heer, ontferm U.”

November Music opent vandaag in Den Bosch. ‘Loflied der verzoening’ is te horen op zondag 3 november om 18.45 uur in de Grote Kerk, Den Bosch. Daarna Pieterskerk, Utrecht (8/11), Groenmarktkerk, Haarlem (23/11), Theater aan het Spui, Den Haag (15/12). Info: www.novembermusic.net of www.capellabrabant.nl

Lees ook:

Componist Kate Moore creëert een kerkelijke ervaring met een onkerkelijk instrumentarium

De Australisch-Nederlandse Moore schreef haar mis in opdracht van November Music, waar ze dit jaar als componist centraal staat. Ze liet zich inspireren door heiligen en heilige plaatsen in Den Bosch. Met haar premièrestuk, het negende Bosch Requiem, verzorgde ze de opening van het festival voor nieuwe muziek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden