Krijgt België eindelijk zijn gestolen paneel terug?

Publiek bekijkt het lege paneelstuk waar de 'Rechtvaardige rechters' zouden moeten hangen. Beeld Spaarnestad

Een Vlaamse jeugdboekenschrijver onthult vandaag waar een ruim 80 jaar geleden gestolen middeleeuws paneel ligt.

Liggen de 'Rechtvaardige rechters' verborgen in een kerk in Wetteren, Tervuren, Antwerpen, of toch in de Gentse Sint-Baafskathedraal zelf? Is het middeleeuwse paneel van de gebroeders Van Eyck in handen van een rijke Gentse familie?

De Vlaamse jeugdboekenschrijver Marc de Bel zegt te weten waar het luik is gebleven. Als hij gelijk heeft, lost hij het grootste misdaadmysterie uit de Belgische geschiedenis op, na de Bende van Nijvel. Of is het een marketingstunt?

De kunstroof dateert van 11 april 1934. Die ochtend blijken twee zijpanelen van het twaalfdelige schilderij 'de aanbidding van het Lam Gods' verdwenen uit de Gentse Sint-Baafskathedraal. Het ene, met de beeltenis van Johannes de Doper, wordt korte tijd later na een tip van de afperser teruggevonden in het bagagedepot van het Brusselse Noordstation. Voor de rechtvaardige rechters eist de dief 1 miljoen frank losgeld van het Gentse bisdom. Die transactie loopt mis. Sindsdien wordt er gezocht naar het wereldberoemde paneel.

Boekpresentatie

Jeugdschrijver Marc de Bel kondigde vorige week aan dat hij voor '95 tot 100 procent' zeker is van de verblijfplaats van het werk. Waar precies onthult hij naar eigen zeggen in zijn nieuwe boek 'De veertiende brief' dat vandaag wordt gepresenteerd.

Een reclamestunt? De Bel bezweert van niet. Hij verdiepte zich met amateurspeurder en ICT'er Gino Marchal in de kunstroof. Het boek is een fictieve versie van die zoektocht, maar over de locatie van het paneel is hij serieus. "Het is echt geen zever (nonsens, red.)", zei hij tegen de Vlaamse Radio 1.

Het parket in Gent werd al eerder op de hoogte gebracht van de vermoedens van De Bel en Marchal. Het onderzoekt de 'piste', zegt justitiewoordvoerder Caroline Jonckers. "Zoals we elke tip in dit dossier serieus nemen." Er komen nog regelmatig tips binnen en die worden allemaal nagetrokken.

Koster

De Bel is niet de eerste die denkt dat hij de oplossing heeft. In Vlaanderen wordt dan ook met enige scepsis gereageerd op zijn aankondiging. De afgelopen decennia beten allerhande zelfbenoemde detectives en amateurspeurders hun tanden erop stuk. Zo onthulde een gepensioneerde Gentse taxichauffeur in 2002 dat het paneel achter het altaar in de Sint-Gertrudiskerk van het Oost-Vlaamse Wetteren lag. De politie brak een deel van het altaar weg, maar vond niets.

Wel bleek er een ruimte te zijn met ongeveer de afmetingen van het verdwenen paneel; had het daar misschien ooit gezeten? Het zou kunnen. De vermoedelijke dief, Arsène Goedertier, was koster in deze kerk. Zeven maanden na de roof bekende hij op zijn sterfbed dat hij wist waar het schilderij was. Volgens de getuige overleed hij voor hij meer kon vertellen; wel vond die inderdaad kopieën van de afpersingsbrieven in de nalatenschap van Goedertier, net als schetsen van de vermoedelijke bergplaats.

Ook De Bel en Marchal gaan ervan uit dat Goedertier de dief was. Tegen Het Nieuwsblad zei Marchal dat hij denkt dat het werk 'nog in goede staat is' en dat er 'breekwerk' nodig is om het te vinden.

Hoe kansrijk de theorie van De Bel en Marchal is kan Jonckers nog niet zeggen 'vanwege het lopende onderzoek'. Maar over de suggestie van een reclamestunt is zij duidelijk: "Wij laten ons niet gebruiken als promo-team. De tip wordt nog onderzocht. Dat boek is onze zaak niet en wat de tipgever verder doet hebben wij niet in de hand."

Lees ook: Bekijk hier een serie loze tips over het paneel uit het verleden

Historicus en parlementslid Paul de Ridder zei in 2016 dat het vermiste paneel in handen is van 'een vooraanstaande familie uit Gent'. Er waren nog veel meer loze tips.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden