null Beeld Gregory Lorenzutti
Beeld Gregory Lorenzutti

Holland FestivalThe Planet - A Lament

Krachtige Indonesische samenzang over de vernietigende kracht van de natuur

The Planet - A Lament
Garin Nugroho
★★★★★

Het Mazmur Chorale-koor uit Oost-Nusa Tenggara (West-Timor) verbeeldt een groep blootvoetse mensen, midden in een zee van vodden. Een vrouwelijk koorlid in hemelsblauwe jurk houdt een aangespoeld T-shirt in haar handen en beweent het met schrille uithalen in haar stem. De overige koorleden vormen een cirkel om de vrouw, die kennelijk een geliefde heeft verloren in de natuurramp die zich hier voltrok. Ze is alleen in haar verdriet, maar wordt middels een smeekbede tot God troostrijk geborgen in de gemeenschap.

Met deze hartverscheurende scène opent The Planet - A Lament (de aarde, een klaagzang) van de Indonesische Garin Nugroho in het kader van het Holland Festival. Na de vernietigende tsunami van 2004 hielp de regisseur slachtoffers in Atjeh bij het verwerken van hun trauma’s. Zijn ervaringen verwerkte hij in een voorstelling met een cast van zangers en dansers uit Papoea en Oost-Nusa Tenggara.

Mengelmoes van emoties

Centraal staan klaagliederen, geïnspireerd op de christelijke paasvieringen in de uiterst oosterse rand van de Indonesische archipel. De stemmen van de vijftien zangers klinken hartroerend, weelderig en krachtig in een bijzondere mengelmoes van emoties en harmonieën. We lijken getuige te zijn van een rituele genezing, in een opzwepende energie die we van gospels kennen. Daar zijn verder geen muziekinstrumenten voor nodig.

Maar Nugroho, van huis uit filmmaker, trekt The Planet breder dan rouwverwerking alleen. In een mix van film, zang en een reeks danstableaus wordt duidelijk dat het hier gaat over wederopstanding na verlies. Hoe kan de band met de natuur hersteld worden? Het verhaal is losjes gebaseerd op een Papoeaanse mythe, verteld door een zangeres wier woorden in het Engels zo nu en dan op een transparant voordoek worden geprojecteerd: ‘seek the nest for us to live’.

Groot wit ei

We zien deels op film, deels op toneel hoe een overlevende van een natuurramp zich ontfermt zich over een groot wit ei, universeel symbool van leven en een nieuwe toekomst. Het ei wordt bedreigd door externe krachten, hier opgevoerd als ‘monsters’ die in stampende dansscènes onverzadigbaar op zoek zijn naar voedsel en energie. Een mythologische vogel, wonderlijk ‘echt’ uitgebeeld met snerpende lokstem, verschaft het nest om het ei uit te broeden. Maar daarvoor moet de man zichzelf wel eerst opofferen.

Het verhaal wordt zó eenvoudig verteld, en is daarmee zó krachtig. Met kinderlijke eenvoud maakt Nugroho een statement over de toename van natuurrampen en de vernietiging van het milieu die daaraan mede debet is. De prachtige vormgeving onderschrijft de boodschap. Wanneer het grote hemellichaam boven het speelvlak omdraait en in goud verandert, weten we: het is nog niet te laat.

De stream The Planet - A Lament is beschikbaar van 22 juni 20:30 tot 24 juni 20:30, via hollandfestival.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden