Krabbé toont hoe verpletterend gewoon Columbine-schutters waren

BOEKEN - De schietpartij op Columbine High School was niet de eerste en niet de grootste, maar groeide wel uit tot de allerberoemdste. Tim Krabbé probeert in een weldadig nuchter non-fictieboek waarheid en verdichting uit elkaar te trekken.

'Mijn ouders zijn echt de meest geweldige ouders die ik ooit heb meegemaakt. Ik wou dat ik een fucking sociopaat was, want dan voelde ik geen wroeging, maar die voel ik wel. Het is klote om ze dit aan te doen. Ze zullen door een hel gaan. Het spijt me. Jullie hadden niets kunnen doen om dit te voorkomen. Niemand had iets kunnen doen om dit te voorkomen. Wat wij doen is een tweemansoorlog tegen alle anderen."

Gevoelige kant
Op de Basement Tapes, homevideo's van voor de moordpartij op Columbine High School, liet Eric Harris, een van de twee daders, zich een dikke week voor de grote gebeurtenis van zijn gevoelige kant zien. Tijdens het schieten viel daar weinig meer van te zien. Harris en zijn vriend Dylan Klebold leken vooral te genieten van het zaaien van dood en verderf.

Normaal is de publieke opinie genadeloos voor zulke nietsontziende moordenaars. Maar deze twee hadden hun leeftijd mee. In reacties werd de schuld ook gelegd bij de opvoeders en de omgeving. Was dit niet de zoete wraak van aldoor gepeste jongens, een uitwas van een systeem waarin de jocks, de sportievelingen, op een voetstuk werden gehesen, ten koste van andere leerlingen?

Waarom juist Columbine
'Wij zijn, maar wij zijn niet geschift' het nieuwe boek van Tim Krabbé kwam er 'dankzij' Sueng-Hoi Cho, een student, die in april 2007 in Blacksburg, Virginia 32 mensen doodschoot en er 25 verwondde. De media verwezen naar Columbine acht jaar eerder.

Krabbé besloot zijn kennis daarover nog eens op te frissen met een zoektocht op internet. Hij raakte al snel gefascineerd. De vraag naar het waarom bleek lastig te beantwoorden. Het wemelde volgens hem van de duidelijke misvattingen. Bovendien vroeg Krabbé zich af waarom juist Columbine tot de beroemdste aller schoolschietpartijen uitgroeide, terwijl het niet de eerste was en niet de grootste.

Vanuit de Amerikaanse droom zelf
Columbine hoort, stelt Krabbé terecht, samen met Pearl Harbour, de moord op Kennedy, de bomaanslag in Oklahoma City en 9/11 bij de schokkende gebeurtenissen die de Verenigde Staten in het hart troffen. Met het enige verschil dat de slachtpartij op de school niet het werk was van buitenstaanders. Het was, zoals de schrijver het formuleert, een "aanslag op de Amerikaanse droom vanuit de droom zelf".

Precies zo hadden de twee daders het zich voorgesteld. "Het zal zijn als de rellen van LA, de bomaanslag van Oklahoma, WWII, Vietnam, Duke en Doom, allemaal tegelijk", fantaseerde Eric Harris al een jaar voor de geruchtmakende aprildag in 1999.

Krabbé schreef er een weldadig nuchter non-fictieboek over. Hij probeert eerst de dramatische minuten op 20 april 1999 te reconstrueren. Hij noemt het zelf liever de meest plausibele versie. Politierapporten, getuigenverklaringen en andere bronnen spreken elkaar nogal eens tegen.

Daarna beschrijft hij de laatste vijfenhalf jaar uit het leven van twee pubers en hun omgeving. Tot slot kijkt hij kritisch naar interpretaties van de moorden en de manieren waarop de verbeelding ermee aan de haal ging.

Verpletterend gewoon
'Wij zijn, maar wij zijn niet geschift' maakt nog eens duidelijk hoe verpletterend gewoon Eric Harris en Dylan Klebold eigenlijk waren. In hun dagelijkse bezigheden dezen ze een beetje denken aan het MTV-tekenfilmduo Beavis & Butthead dat in die jaren populair was.

Ook zij werkten in een fastfoodrestaurant en doodden verder hun dagen met het uiten van hun seksuele frustraties en het leveren van vernietigende kritiek op anderen. Een zekere fascinatie voor geweld was ook hen niet vreemd. Alleen kwamen de continu videoclipjes consumerende Beavis & Butthead maar moeilijk van hun bankstel af, terwijl Harris en Klebold hun dromen in daden omzetten.

Alarmbellen
Met de wijsheid van achteraf lijkt het onvoorstelbaar dat geen van de volwassenen in hun omgeving onraad rook. Het begon onschuldig met een opstel van Eric met de titel 'Vuurwapens op school'. Dylan schreef voor school over seriemoordenaar Charles Manson: "De vraag of Manson krankzinnig is of niet, is een kwestie van opvatting die geen 'geldig' juist antwoord kan hebben. Echter zijn inzichten botsen met de moraal van de samenleving, waar dit land om draait."

De twee moesten een bedrijfsplan maken en dat ondersteunen met tekst en een video. Hun concept was Hitmen for hire: nerds kunnen huurmoordenaars inhuren om af te rekenen met hun kwelgeesten. Dylan schreef een opstel over een man die zijn wapens leegt in een stad tijdens de nachtelijke uren. Het bloed vloeide overvloedig in de beschrijvingen. De reactie van de lerares: "Je bent een uitstekende schrijver/verhalenverteller, maar met dit verhaal heb ik wat moeite."

Tijdens het dromenuur van de psychologieleraar vertelde Eric over een terugkerende droom waarin hij wakker werd, naar school ging en daar iedereen doodschoot. Er was meer wat alarmbellen had moeten laten rinkelen: een website vol haat, tochten vol vandalisme, diefstal, de ontdekking van explosieven. Zelfs deskundigen die na deze misdrijven Eric en Dylan beoordeelden, zagen 'twee schrandere jongemannen'.

Verklaringen
In de zoektocht naar verklaringen is in de loop der jaren veel onzin geschreven. Sommigen namen een loopje met de werkelijkheid. Anderen waren al te stellig met hun verklaringen voor de geweldsorgie. Tegen het einde van zijn boek trapt Krabbé ook een beetje in die valkuil.

Op zoek naar de bron van alle kwaad komt hij met een theorie waarin niet Eric, maar Dylan als de grote motor achter de moordpartij wordt aangewezen. Kennelijk is het verleidelijk om dergelijke goed-foutschema's los te laten op ware gebeurtenissen.

Niettemin heeft de auteur, juist door zich te onthouden van oordelen en door de mythes van de realiteit te scheiden, veel nuttig werk verricht. Hij toont de geleidelijkheid van wat hij zelf 'de sprong van de verbeelding naar de werkelijkheid' noemt.

Echt en onecht gingen steeds meer door elkaar heen lopen, tot dat finale moment waarin menselijke slachtoffers op hun school voor een zelfde triomfantelijk gevoel zorgden als de neergemaaide monsters in het computerspel Doom. Eric en Dylan lachten en juichten toen het bloed en de hersenen in het rondspatten.

Voor ouders, school, autoriteiten en andere betrokkenen hielden veel van hun fratsen voor normale spielerei van pubers. Twee totaal verschillende jongens (de een wilde een massamoord en had daar zijn eigen dood voor over, de ander wilde dood en had daar een massamoord voor over) konden mede daardoor uitgroeien een fataal duo.

Tim Krabbé: Wij zijn, maar wij zijn niet geschift. De schietpartij van Columbine. Prometheus, Amsterdam. ISBN 978904462046; 415 blz. € 19,95

(Mede) geïnspireerd door Columbine
Soortgelijke aanslagen


16 april 2007: 32 doden en zelfmoord dader op universiteit in Blacksburg, VS.

7 november 2007: acht doden en zelfmoord dader op school in Jokela, Finland.

23 september 2008: tien doden en zelfmoord dader op school in Kauhajoki, Finland

8 en 9 september 2009: vier doden en zelfmoord dader bij twee aanslagen op christelijke doelen in Denver en Colorado Springs.

9 apri 2011: zes doden en zelfmoord dader in winkelcentrum Alphen aan de Rijn. Dader Tristan van der V. noemde Eric en Dylan helden: "Ik wil net zo zijn al die jongens, ik wil naar de hel."

Boeken en films:

'Rachel's tears' (2000): Boek over Columbine-scholiere die op het laatst nog van haar geloof in God zou hebben getuigd. Met Cassie, een ander evangelisch-christelijk meisje, groeide hoofdpersoon Rachel uit tot een voorbeeld van de goede puber.

'Vlinderslag' (2009): Roman van Wally Lamb over docent die op zoek gaat naar het waarom van Colombine.

'Bowling for Columbine' (2002): Documentaire van Michael Moore, waarin het betoog dat hij al vooraf voor ogen had zich wel erg sterk opdringt.

'Hey Nostradamus!' (2003): Roman van Douglas Coupland met drie moordenaars in plaats van twee. Krabbé betwijfelt of een trio elkaar ook zo had kunnen meeslepen.

'Elephant' (2003): Film van Gus van Sant. Sfeervolle en trage vertelling die in Cannes prijzen won.

'We moeten het even over Kevin hebben' (2011): (Verfilmde) roman die inzoomt op de moeder van een jeugdige moordenaar.


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden