Column

Koude regenvlagen op het Zeeuws Nazomerfestival

Gerbrand Bakker Beeld Maartje Geels

Toneelregisseur Annelore Kodde en ik bezochten het Zeeuws Nazomerfestival. Daar zijn elk jaar drie of vier locatievoorstellingen te zien. Het tweede stuk dat we zagen was ‘De blinden’, van de Vlamingen Josse De Pauw en Jan Kuijken, bij de stadswal van Veere. 

Die voorstelling, muziektheater was het, is gebaseerd op het stuk ‘Les Aveugles’ uit 1890. Geschreven door Maurice Maeterlinck, de tot nu toe enige Belg die de Nobelprijs voor literatuur toegekend heeft gekregen. (Die hij overigens net als Bob Dylan niet zelf ophaalde. Hij liet de Belgische ambassadeur in Zweden het diploma in ontvangst nemen. Dat was in 1911.) Maeterlinck schreef in het Frans, maar in Veere hoorden we Engelse teksten, in een vertaling van Laurence Alma Tadema, de dochter van de Fries-Britse schilder Lawrence Alma Tadema. Door middel van boventiteling op de stadswal konden de toeschouwers de tekst volgen.

Het begon allemaal iets later, het had de hele dag geregend, alles was nat, het toneel, de stoelen op de tribune, de lampen. Het verhaal is eenvoudig: een groep blinden op een eiland, in de buurt van de zee. Ze zijn verward en angstig want hun gids, de enige die kan zien, is verdwenen. Het programmaboekje sprak natuurlijk van een oude tekst die nu nog zeer actueel is. De muziek en zang waren erg mooi, een soort madrigalen, door sommige mensen oneerbiedig als ‘zingzeggen’ aangeduid. 

De gids, gespeeld door Josse De Pauw, staat vrijwel de hele voorstelling zwijgend tussen de blinden. Tot het einde, dan komt hij naar voren en doet de eindmonoloog, speciaal geschreven door acteur Tom Jansen. Vlak daarvoor ging het fout. Ongemerkt was de wind opgestoken en eerder dan ik het voelde, zag ik vlagen motregen door het toneellamplicht jagen. Kort daarop begon het echt te regenen en werd het zeer onaangenaam op de tribune. Het werd heel akelig koud, mensen werden onrustig en tot overmaat van ramp repte de tekst van ijs onder de golven van de zee. Josse De Pauw trok zich er niks van aan, die sprak zijn monoloog stoïcijns en zonder al te veel emotie tot het einde uit.

Lidderen van de kou

Na de voorstelling, toen we weer in ons tijdelijke thuis waren, opgewarmd, las Annelore iets voor uit een interview met Josse De Pauw: “Alle anekdotiek is geschrapt”. “Precies datgene waardoor we het hadden kunnen snappen!” zei ik. Maar dat was flauw, de tekst van Maeterlinck is best te begrijpen en bovendien is begrip niet noodzakelijk bij het zien van een voorstelling. Er zijn allerlei andere factoren die meespelen, in dit geval de prachtige zang, de enscenering, de mogelijkheid af te dwalen en ongemerkt bezig gaan met iets waaraan je zelf op dat moment werkt, en dan toch weer kijken en luisteren. 

En op deze avond dus nadrukkelijk de factor weer. Wat Josse De Pauw ook gezegd heeft, ik heb het niet gehoord. Ik was bezig met andere dingen. Ik denk dat de hele tribune dacht: schiet op, De Pauw, we hebben het koud, we willen naar huis, wat wauwel je daar nou eigenlijk? en zie je niet dat je nu werkeloze zangers ook zitten te lidderen van de kou? 

Het duurde lang voor iedereen van de locatie weg was, honderden mensen moesten via een smalle, steile betonnen trap de stadswal op en weer af. “Heeft u het koud?” vroeg een oude vrouw me. “Zeker,” zei ik. “U niet?” Ja, zij had het ook best een beetje koud. Een doorzichtige regenponcho fladderde om haar lichaam. “Nou, ik vond het mooi hoor,” zei ze dapper. Tjonge, dacht ik toen, wat ben ik toch een mietje. De oude vrouw had vast ook nog de hele slotmonoloog gehoord en begrepen. Wat nou kou? Kunst en cultuur in ons stadje, dan zeur je toch verder niet?

Gerbrand Bakker schrijft met Franca Treur om beurten een wisselcolumn over lezen, schrijven en het literaire leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden