De Podcast

Kloppen de verzetsverhalen van tante Jos wel?

De podcast 'Tante Jos' is te beluisteren via de website van NPO Radio 1 en podcapps als Stitcher en Google Podcasts. Beeld KRO-NCRV

Radiomaker Mijke van Wijk groeide op met verzetsverhalen over haar oudtante Jos. Nadat haar heldin overlijdt, besluit zij in ‘Tante Jos’ op zoek te gaan naar de feiten achter die oorlogsgeschiedenis. De podcast is spannend en goed gemaakt, maar blijft een tikkeltje particulier.

Met grote ogen verslond ze als kind alles wat ze over Jos Gemmeke kon vinden. Was die grote vrouw, die tijdens koninklijke huwelijken, begrafenissen en op Prinsjesdag steevast vooraan zat, écht de zus van haar oma? Radiojournalist Mijke van Wijk kon het haast niet geloven.

De zussen hadden geen contact. Via verhalen van haar moeder, op de televisie en uit kranten ontdekte Van Wijk dat haar oudtante een ­onderscheiden verzetsheldin was, de enige vrouw – los van koningin Wilhelmina – die de Militaire Willems-Orde ontving. Op een dag besloot ze bij Jos aan te bellen.

Dwars door vijandelijke linies

De verhalen die Gemmeke haar nichtje vertelde over haar werk als ­illegale koerierster tijdens de Tweede Wereldoorlog, haar Britse opleiding tot geheim agent en haar dropping in maart 1945 vormen het startpunt van ‘Tante Jos’, de podcast die Van Wijk over de zus van haar oma maakte.

Luisteraars horen een vrouw op leeftijd trots vertellen over de ­levensgevaarlijke fietstocht die zij maakte naar het hoofdkwartier van Prins Bernhard in Brussel. Dwars door de vijandelijke linies trapte Gemmeke, met schoudervullingen en een poederdoos vol microfilms.

Maar al gauw mondt de podcast uit in een zoektocht. Want nadat Gemmeke overlijdt, besluit Van Wijk uit te pluizen welke geheime opdracht de Britse veiligheidsdienst indertijd aan haar oudtante gaf. En kloppen die sterke verhalen van Gemmeke eigenlijk wel?

Zoals de meeste verzetsgeschiedenissen, dwingen de heldendaden van Gemmeke bewondering af. Ze zorgen voor spanning in het lijf van de luisteraar, iets wat wordt aangewakkerd door de sterke muziek in de podcast, Van Wijks gedegen speurwerk en haar talent voor het maken van radio. ‘Tante Jos’ is overduidelijk een professionele podcast.

Doodlopende zijsporen

De eerste drie afleveringen zijn het boeiendst. Van Wijk stapt op de fiets om de tocht die haar oudtante tijdens de oorlog maakte zelf af te leggen. Ze bezoekt logeeradressen van Gemmeke, duikt in dagboeken van kennissen uit het verzet en verweeft haar eigen ervaringen met feiten en verslagen uit de mond van tante Jos zelf.

Daarna wordt de podcast taaier. Van Wijk komt steeds dichter bij de waarheid over Gemmeke’s verzetswerk, maar blijft hangen in de precieze details van de talloze documenten over haar oudtante. Dat leidt tot vele zijsporen, waarvan het gros uiteindelijk doodloopt.

Jos Gemmeke (midden). Beeld KRO-NCRV

Ook is ‘Tante Jos’ een tikkeltje particulier. Van Wijk blijft steeds dicht op de huid van haar oudtante, de podcast is geen weerspiegeling van de wereld in die tijd. Natuurlijk, Gemmeke was uniek. Weinigen hebben zo’n heldin als oudtante. Toch zijn er voldoende aanknopingspunten voor enige context. Wat was de positie van de vrouw binnen het verzet? Hoeveel geheim agenten reisden indertijd af naar Duitsland? En hoe zit het met de strijd die verzetsmensen na de oorlog onderling voerden, met als inzet stoere verhalen en onderscheidingen?

Het laatste deel kondigt Van Wijk aan als de “voorlopig laatste aflevering van ‘Tante Jos’.” Gelukkig maar, want de vernuftige radiomaker heeft gegarandeerd nog veel meer in haar mars.

De podcast ‘Tante Jos’  (KRO-NCRV) is te beluisteren via de website van NPO Radio 1 en podcastapps als Stitcher en Google Podcasts.

De Serie 

In ‘De Serie’ wordt iedere week een serie of podcast besproken die te zien is op tv, Netflix of ergens anders. Andere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden