null Beeld

TaalTon den Boon

Klimaatsceptici rekken de betekenis van religie op

Ton den Boon

De afgelopen jaren zijn de woorden klimaatgeloof en klimaatreligie courant geworden, evenals de woordgroepen groene religie en groen geloof.

Ze worden gebruikt door mensen die menen dat het niet zo’n vaart loopt met klimaatverandering of die vinden dat de mens daar niets aan kan doen. Dat zij het over klimaatgeloof of -religie hebben, is geen toeval, maar een retorisch middel. In de ‘rationele’ westerse samenleving wordt religie als irrationeel beschouwd, als een verzinsel. Met taalvormen als klimaatreligie en groen geloof haken klimaatsceptici en critici van klimaat- en milieuactivisten handig in op de afkeer die rationele mensen hebben van geloof en bijgeloof, en doen ze klimaatverandering ook luchtigjes af als een verzinsel.

Geloof en bijgeloof zijn synoniemen

De woorden religie en geloof (in contexten als ‘het christelijk geloof’) zijn synoniem met godsdienst, maar dat laatste woord tref je veel minder vaak aan als het om het klimaat en milieu gaat: klimaatgodsdienst en groene godsdienst zijn incourante taalvormen.

Dat komt doordat taalgebruikers – hoewel religie, godsdienst en geloof synoniemen zijn – blijkbaar een verschil ervaren tussen geloof en religie enerzijds en godsdienst anderzijds. Mogelijk wordt dat laatste woord gevoelsmatig meer met een al dan niet persoonlijke (buitenaardse) godheid geassocieerd dan de synoniemen religie en geloof.

Van het groepje godsdienst, religie en geloof heeft het laatste woord van oudsher het ruimste betekenisprofiel. Behalve naar de overtuiging dat er iets hogers is, kan geloof ook meer in het algemeen verwijzen naar de overtuiging dat iets bestaat waar geen empirisch bewijs voor is. In die betekenis is geloof – in contexten als ‘het geloof in spoken, heksen, draken’ – zelfs (bijna) synoniem met bijgeloof. In lijn met dit profiel van geloof wordt in taalvormen als klimaatreligie en groene religie de betekenis van religie ook opgerekt tot bijgeloof.

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op. Ook een taalvraag? Mail peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden