Opinie

Kletsnat gevrij oogt weinig subtiel

De speelvloer is een zich over de hele breedte en diepte uitstrekkende bak met een betrekkelijk dunne laag water. Daarin speelt de dubbelvoorstelling van Het Vervolg met 'Lunch' (1983) van de Engelse schrijver Steven Berkoff en 'Messen in kippen' ('Knives in Hens',1995) van de Schot David Harrower.

Hanny Alkema

Boeiend is hoe die plassende ondergrond sfeerbepalend is voor beide stukken en deze tegelijk wezenlijk van elkaar onderscheidt. In 'Lunch' worden door de spelers veroorzaakte rimpelingen gereflecteerd op het achterdoek, wat zowel inspeelt op de schoonheid van de omgeving -golfbewegingen aan een strand- als op de toenaderingspogingen van de man en de vrouw daar. In 'Messen in kippen' riekt het water door stevig erin geplante emmers en laarzen eerder naar vette klei, en vormen op het doek geprojecteerde natuurbeelden van wuivende bloemen, katjes en bedrijvige bijen daarmee een scherp contrast.

Buitendien is de voorstelling veel minder een confrontatie tussen schrijvers dan tussen regisseurs. Beide stukken zijn bijzonder talig maar anders dan Léon van der Sanden heeft Annelore Kodde niet de taal tot uitgangspunt voor haar regie genomen, maar de fysieke consequenties van de tekst. Het spel van elkaar aantrekken en afstoten, de plots oplaaiende begeerte tussen twee onbekenden op een verlaten strand, door Berkoff zo mooi aangegeven in een suggestieve mix van monologues intérieurs en dialoog, laat Kodde platweg uitspelen. Weet Mieneke Bakker als de vrouw nog iets van onderhuidse erotiek te bewaren, Bart Slegers verdrinkt door Koddes aanpak haast in een schreeuwerige wellust. Het gevrij is kletsnat, laat weinig aan de verbeelding van het publiek over en mist de spanning (en humor) van Berkoffs taal.

Heel wat gevoeliger is de door Van der Sanden geregisseerde 'Messen in kippen'. Hier voedt de taal de handeling, wordt het ongezegde minstens zo belangrijk als het wel gezegde. Een prachtig beeld in het begin: 'Hoe heet het als de wind waait en de bomen dit doen,' zegt Marleen Scholten als de jonge boerenvrouw terwijl zij haar lijf even in een spiraal laat sidderen. Zo geeft het verlangen naar de juiste woorden tegelijk uiting aan een diepe hunkering naar liefde en erotiek. En word je als toeschouwer meegezogen in de innerlijke wereld van de personages. Onder een kinderlijke schijn en onzekerheid laat Scholten een op een lucifer wachtend vuur vermoeden, waarmee haar spel mooi contrasteert met de stugheid van haar boerse echtgenoot (Folmer Overdiep) en de psychologisch meer ontwikkelde molenaar (Joost Horward).

Net als het toneelbeeld is de voorstelling een aaneenschakeling van contrasten en dubbele bodems, die realisme en poëzie, het aardse en de verbeelding aan elkaar paren. Dat maakt 'Messen in kippen' spannender dan als het boerendrama over lust, liefde en moord, zoals het drie jaar geleden al eens is geënsceneerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden