BoekentipsNiet zwart-wit

Klaar met eenzijdige jeugdliteratuur? Deze kinderboeken dragen bij aan een divers wereldbeeld

Beeld Suzan Hijink

Een drietal kenners tipt kinderboeken die kunnen bijdragen aan een divers wereldbeeld.

Anne Klomberg

Anne Klomberg (25) is coauteur van ‘Jeugdliteratuur door de lens van etnisch-culturele diversiteit’ en jurylid van de Jenny Smelik-Ibby-prijs, voor cultureel diverse kinderboeken.

Alyssa Hollingsworth, Van niets naar iets (10+)Lemniscaat; 256 blz. € 14,95

Klomberg: “Wat ik interessant vind aan dit jeugdboek, is hoe hoofdpersoon Sami zich tussen twee culturen beweegt. Hij is uit Afghanistan gevlucht naar de Verenigde Staten – zijn oorlogstrauma is subtiel in het verhaal verwerkt. Natuurlijk krijgt hij in Amerika een cultuurshock: veel gaat anders dan in zijn geboorteland. Als hij in de bus naast een meisje uit zijn klas zit, vindt hij dat bijvoorbeeld heel vreemd, maar Sami heeft een open blik en probeert zijn oude en nieuwe leven met elkaar te verenigen. Sterk is daarin dat Hollingsworth beide culturen in hun waarde laat. Ongemerkt leer je best veel over Afghaanse gewoonten. Sami krijgt ook te maken met stereotypering. ‘Terrorist! Bommengooier!’, scheldt een klasgenoot. Dat zijn vrienden voor hem opkomen, laat jonge lezers zien dat je iets kunt doen als je getuige bent van dit soort pesterijen.”

Jessica Love, Julian is een zeemeermin (3+)Randazzo; 32 blz. € 14,99

Klomberg: “Dit prentenboek heeft gisteren de Jenny Smelik Ibby-prijs gewonnen, voor kinderboeken waarin culturele diversiteit op een vanzelfsprekende manier een rol speelt. Ik zat in de jury en was meteen weg van dit boek. Dat er, op één vrouw na, alleen maar personages van kleur in voorkomen, vond ik heel krachtig in een kinderboekenlandschap dat nog altijd overwegend wit is. Ook de vanzelfsprekende manier waarop Julian mag zijn wie hij is, vond ik mooi. Onderweg naar huis ziet hij drie vrouwen die zich verkleed hebben als zeemeerminnen. Als zijn oma thuis gaat douchen, besluit Julian zich ook als zeemeermin te verkleden. Als oma weer de kamer in komt, houd je als lezer je adem in: vindt zij dit goed? Maar oma accepteert hem liefdevol.”

Joan Windzak

Diversiteit en inclusie staan centraal in het assortiment van kinderboekenwinkel EduCulture van Joan Windzak (53) in Amsterdam.

The Hate U Give, Angie Thomas (15+, Nederlandstalig)Moon; 368 blz. € 9,00

Windzak: “Ik hoop dat lezers van deze jongerenroman, iets gaan begrijpen van hoe het is om als zwarte jongere op te groeien in een overwegend witte samenleving. Dit boek speelt in Amerika, maar in Nederland zie je op een subtielere manier dezelfde mechanismen. Op haar twaalfde hebben de ouders van hoofdpersoon Starr haar geleerd hoe ze met de politie moet omgaan. Van familieleden met mooie auto’s weet ik dat zij ook vaak staande worden gehouden. Zwarte mensen hier weten ook: je moet zorgen dat er niks op je aan te merken is, want voor je het weet, heb je een bon. Starr is erbij als een vriend van haar wordt doodgeschoten door de politie. In het verhaal dat daaruit volgt, komen de verschillen tussen opgroeien als witte en zwarte jongere aan bod, ook in mooie gesprekken met Starrs witte vriendje, die erg zijn best doet om haar te begrijpen.”

Dalilla Hermans, Brown Girl Magic (4+, tweetalig)Davidsfonds/Infodok; 32 blz. € 15,99

Windzak: “Dit is een van de weinige kinderboeken voor jonge kinderen, waarin een meisje wordt gepest om haar huidskleur en kroeshaar. Het benoemen van kleur hoeft van mij niet in elk boek, maar soms is het fijn, om deze vorm van pesten en racisme bespreekbaar te maken. Het boek is eigenlijk een soort peptalk: Noen komt verdrietig uit school, maar haar zus vertelt haar hoe bijzonder bruine meisjes zijn en dat ze trots mag zijn op haar kleur. Eigenlijk is de boodschap: als je tevreden bent met jezelf, raken de nare opmerkingen van anderen je minder hard. De tekst is op rijm geschreven en in het Nederlands en Engels afgedrukt. Dit is zo’n boek dat zichzelf verkoopt in mijn winkel, vanwege de sterke boodschap en de mooie tekeningen.”

Noraly BeyerBeeld Chris van Houts

Oud-nieuwslezeres Noraly Beyer (74) was van 2017 tot 2019 juryvoorzitter van de Woutertje Pieterse Prijs en is nu ambassadeur van leesbevorderingscampagne Lees voort!

Arend van Dam, De reis van Syntax Bosselman (9+)Van Holkema & Warendorf; 304 blz. € 17,50

Beyer: “Dit boek vertelt over 27 Surinamers die in 1883 voor de Wereldtentoonstelling naar Amsterdam werden gehaald om op het Museumplein tentoongesteld te worden. Ongelofelijk, hè? Bij die groep waren de oudere Syntax Bosselman en de dertienjarige Kodjo, met wie je in dit indrukwekkende boek meeleeft. Er staan bijzondere historische foto’s van hen bij. Ook van Elisabeth Moendi, wier achterkleindochter ik goed ken. Naast deze verhaallijn zijn er hoofdstukken waarin Van Dam de slavernijgeschiedenis vertelt én zijn eigen overwegingen bij het schrijven deelt. Ik weet dat sommige mensen vinden dat hij hier als witte man niet over zou kunnen schrijven, maar ik heb daar geen bezwaar tegen. Ik vind het bijzonder dat iemand een deel van zijn leven wil wijden aan het vertellen van deze verhalen, die Nederlandse kinderen nog onvoldoende kennen.”

Brian Elstak, Tori (8+) Das Mag; 136 blz. € 23,99

Beyer: “Tori is het Surinaamse woord voor verhaal. Tori’s worden aan een groep mensen verteld door een toriman of -vrouw en zitten vaak vol fantasie. Ik vind het leuk dat Elstak dit woord als titel heeft gebruikt, want dit boek barst ook van de verbeelding. Het gaat over drie bruine kinderen die op een dag uit een ei geboren worden – alleen dat gegeven al! De schildpad Jean-Michel Tortoise, een toriman, voedt ze op. De kinderen krijgen alle drie een bijzonder wapen – een potloodzwaard, een tijgerklauw en het legendarische ­Colossusschild – en beleven daarmee een geweldig avontuur. Ik vind het mooi dat de kleur van de kinderen en de tropische sfeer van het decor vanzelfsprekend zijn. Dit boek laat kinderen zien dat er ook zwarte helden bestaan die mooie avonturen ­beleven.”

Lees ook:

Ze noemden me vroeger ‘pinda’ en dat deed pijn, maar thuis hadden we het er nooit over

Antiracistisch opvoeden, hoe doe je dat? Schrijver Ernest van der Kwast waande zich altijd de perfecte vader als het ging om boeken en voorlezen. Tot hij erachter kwam dat hij alleen boeken van witte schrijvers voorlas. 

Hoe kan een wit mens racisme afleren?

In Zuid-Afrika zijn door de witte bevolking harde lessen getrokken na de apartheid, zag onderzoeker Jacob Boersema. Daar kunnen wij hier in Nederland ook wat van leren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden