Reizen

Kirgizië: het Zwitserland van Centraal-Azië

Overnachten in een yurt bij nomaden op een hoogvlakte van 3000 meter om wakker te worden met uitzicht op besneeuwde bergtoppen. Dat is Kirgizië.

1. Issyk Kul

Als je een rondje rijdt om het grootste meer van het land, Issyk Kul, kom je bijna alles tegen wat Kirgizië zo aantrekkelijk maakt: groene bergweiden, ruime valleien, naald-, loofbossen, maanlandschappen en uitzicht op sneeuwtoppen die wel tot 5000 meter reiken.

De omgeving rond Issyk Kul staat bekend om haar heerlijke temperaturen. In september was het er rond de 27 graden en in de winter vriest het niet. De mooiste stranden liggen aan de zuidkant. Zodra je de hoogte in gaat, de bergen in, kan het koud zijn, maar de vergezichten zijn geweldig. De oneindige vlaktes zijn ideaal om te wandelen, paard te rijden of voor trektochten.

2. Yurt

In de lente trekken nomadenfamilies uit hun dorpen naar de alpenweides om daar met hun paarden en schapen de zomer door te brengen. Met een kleine vrachtwagen brengen ze hun hele hebben en houwen naar boven en zetten voor een paar maanden hun yurt op. De grote ronde tent is opgebouwd uit een uitrekbaar geraamte van wilgenhout bedekt met in schapenvet gedrenkt vilt. Op een oppervlakte van zo’n 30 vierkante meter koken, slapen en eten zeker vijf familieleden in een ruimte. Wij kregen de gelegenheid om in een yurt bij een nomadenfamilie te slapen. Zo maakten we mee hoe dicht op en met de natuur je kunt leven.

Naast hun eigen verblijf staan er extra yurts voor gasten zodat je toch een beetje privacy hebt en tegelijkertijd kunt deelnemen aan het dagelijks leven. De overnachting is te regelen via deze site.

Ontvangst bij een Kirgizische familie in hun Yurt.

3. Spartaans

Spartaans is het wel zo’n overnachting in een yurt, het verblijf heeft geen stromend water en de wc is 20 meter verderop: een schamel huisje als beschutting met een gat in de grond. Het devies is je neus dichtknijpen als het gat niet diep genoeg is. Elektriciteit is er ook nauwelijks, op een klein lampje na dat op een accu of zonnepaneel werkt. Het enige comfort is een stapel dikke dekens en de houtkachel die ervoor zorgen dat je het niet koud hebt als de zon ’s avonds weg is. Het gebrek aan internet of mobiel bereik is eigenlijk best fijn.

4. Gastvrij

Kirgiezen zijn zeer zeker gastvrij en als je ontvangen wordt, is het niet handig eten en drinken af te slaan. Een ontvangst begint met thee en zoete versnaperingen en noten om de eetlust op te wekken. Daarna komen de serieuze schotels op tafel. Als gast hoef je alleen maar een paar beleefdheden in acht te nemen, zoals je schoenen uitdoen voordat je de yurt binnengaat. Verder is brood er heilig, dat niet met een mes worden gesneden, maar wordt gebroken. Als je geen vlees eet, zijn er meestal voldoende alternatieven op tafel. Ze zullen dat wel accepteren, maar begrijpen doen ze het niet, het blijft een belediging voor de gastvrouw die zo haar best heeft gedaan op haar hoofdschotel.

5. Schapenvlees

Vaak staat er schapenvlees op het menu; het komt in verschillende variaties op tafel zoals met aardappelen, rijst of pasta of in een stevige soep. Daarbij eet men altijd een salade van verse tomaten en komkommer en staan er schalen met gedroogde abrikozen, walnoten en zoetigheden op tafel.

Er is niet veel variatie, maar alles is intens van smaak. Hier wordt gegeten wat in de omgeving groeit en door de felle zon in de zomer is het geen wonder dat de tomaten hier volrood en sappig zijn. Verder zijn er verschillende melkproducten zoals ayran, een zoutige yoghurtdrank. Ook gefermenteerde paardenmelk blijkt een delicatesse.

6. Paardrijden

Wat bij ons fietsen is, is in dit land paardrijden. Overal rijden jongetjes te paard zonder zadel in galop - het karakteristieke beeld van de Kirgizische vlaktes. Eigenlijk ontkom je er zelf ook niet aan om hier een tocht te paard te maken. Op de veemarkt van Karakol kun je zelfs een paard kopen, en er zijn overal paarden te huur met ervaren gidsen. De paarden zijn stevig, niet groot en meestal rijd je stapvoets. Er wordt gereden met typisch Kirgizische zadels. Boven op wat dekens ligt een als zadel gesneden stuk hout uit één stuk (met leer bekleed) en een schapenvacht.

7. Shyrdak

In alle yurts zijn kleden, shyrdaks, te vinden. De talrijke shyrdaks op de grond en aan de wand houden de kou buiten. Eeuwenoude grafische motieven, ontleend aan de natuur, zijn met de hand op een ondergrond van vilt genaaid. Felle, warme kleuren overheersen. Een shyrdak maken kost veel tijd en geduld en is een uniek ambacht dat van generatie op generatie wordt overbracht. Jammer dat jongeren die vaardigheid niet meer ambiëren. Er zijn nog een paar coöperaties, zoals in Karakol waar je tegen een redelijke en eerlijke prijs een handgemaakte shyrdak kunt kopen.

8. Zijderoute

De beroemde Zijderoute liep ook dwars door Kirgizië en een monument dat daaraan herinnert, is de Tash Rabat. Het ligt in het hoge Tian Shan-gebergte, de ‘hemelse’ bergen die de grens met China vormen. Op 3500 meter boven de zeespiegel ligt dit voormalige nestoriaanse klooster uit de 10de eeuw tussen de yaks. Later werd het gebruikt als karavanserai: een overnachtingsplek. Gebouwd van grove stenen met een grote koepel heeft het een stelsel van gangen met aan de uiteindes kleine ruimtes met een klein lichtgat. Hier sliepen de handelaren met hun dieren dicht op elkaar bij het vuur. Want koud kan het hier zeker zijn.

9. Sovjetstijl

Van 1936 tot 1991 was Kirgizië onderdeel van de voormalige Sovjet-Unie en dat is nog steeds te merken. Er zijn twee officiële talen, het Kirgizisch dat bij de groep van Turkse talen hoort en het Russisch. Een Russisch vertaalboekje of een app is handig, want veel Engels spreken ook jonge Kirgiezen niet.

In de hoofdstad Bisjkek zien we veel typisch modernistische sovjetarchitectuur met brede wegen, grote pleinen, fonteinen en standbeelden. En een liter wodka kost nog steeds maar een paar euro.

Eens in de twee jaar worden in Kirgizië de World Nomad Games gehouden. Vijf dagen lang zijn er allerlei traditionele sporten te zien bij Cholpon Ata. Zoals worstelen, paardrijden, polo, boogschieten en jagen met een koningsadelaar of gooien met dode geiten. Er komen altijd veel nomaden op af uit heel Azië, gekleed in prachtige kostuums.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen. De reizen op deze pagina’s worden soms betaald door commerciële partijen, de journalisten zijn volledig onafhankelijk in hun schrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden