KIOSK

DE GEREEDSCHAPSKIST VAN DE SOCIOLOGIE

NEDERLAND IN 2050 EN KOEIEN OF VILLA'S

De As, anarchistisch tijdschrift, heeft een speciaal aan 'de verloedering van het landschap' gewijd nummer uitgebracht. 'De publieke zeggenschap gaat verloren en commerciële motieven gaan steeds meer een rol spelen', bazuint de inleiding. Het is een beetje de vraag of juist daarom ook groen en stilte steeds schaarsere goederen worden, en of bij meer zeggenschap het volk om een ongerept landschap zou smeken. De essayistische kant van de stukken is sterker ontwikkeld dan de statistische, en apriori's zijn beter vertegenwoordigd dan onderzoek. Maar dat geldt ook voor Rijkswaterstaat, en het stuk van de Trouw-journalist Marcel ten Hooven tegen de autostaat is een gevatte riposte op de communis opinio onder de verkeerslobby. Alle medewerkers van dit nummer geven lucht aan hun ongerustheid over de nabije toekomst, de reactionaire geest die over Nederland vaardig is geworden in aanmerking genomen. Het stuk van de filosoof Ton Lemaire over 'Landschap, ruimte en crisis' bevat veel lyriek over de te voet gaande mens, en breekt behalve voor puur natuur, ook een lans voor cultuurlandschappen, 'neerslag van eeuwen omgang van mensen met het land'. Niet alleen in dit artikel wordt gewaarschuwd tegen de ontoegankelijkheid van terreinen van goed bedoelende natuurverenigingen. In de artikelen 'Nederland in 2050' van Marius de Geus en 'Koeien of villa's?' van Freek Kallenberg komen alternatieve inrichtingen van de huidige gesegmenteerde ruimte, en uitgesproken utopische landschappen, ter sprake. Kallenberg schetst bijvoorbeeld de contouren van een Klimatologische Stad die het landschap zou sparen, maar zonder politieke en economische onderbouwing blijft het idee erg in de lucht hangen. Het artikel van de Belgische Martina de Moor over hoe de 'gemene gronden' (= gemeenschapsgrond) in België verdwenen, past goed in de traditie van de historische sociologie.

DE VOGELWERKGROEP EN DE SNIPPENJAGER

Fitis is het orgaan van de 'Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland', genoemd naar het piepkleine vogeltje dat in de zomer de duinen met zijn weemoedige liedje vult. Het blad bestaat op een enkele uitzondering na uit rechte tellingen van soorten, en conclusies over het voorkomen van vogels op basis van waarnemingen. In de beste tradities van de no-non sense sociologie. 'Parnassia versus Westbroekplas: najaarstrek' van Evert van Huijssteden en Guido van Leeuwen vergelijkt de resultaten van een telpost aan zee tijdens het najaar van 2001, en die van een binnenlands observatiepunt. Daaruit blijkt hoe belangrijk het duinlandschap, met zijn schuilplaatsen en fourageergebieden, voor de vogels is. Bij Parnassia treedt de zogenaamde 'stuwing' op in de vogeltrek, dat wil zeggen dat langs de kust de vogels zich in grote verzamelingen een weg naar het zuiden banen. Gemiddeld worden er per uur bijna 7 keer meer vogels gezien op Par nassia dan op de Westbroekplas. In het geval van de vink was dat najaar 2001 zelfs 45 keer meer! Tussen de frequentieverdeling van 'seizoenarbeiders' als vinken en kramsvogels is ook een opgetogen stukje te vinden over een echte vreemdeling in Nederland: een zwartkopgors die 9 juli jl. de Spaarndamse sluiswachter van zijn werk afleidde.

Le chasseur de Bécasse, de snippenjager, is één van de vele jachtbladen die de schappen in Frankrijk vullen. Het blad vertoont foto's van alerte honden, duur ingelegde geweren, en, jawel, de felbegeerde houtsnip. Omdat de Franse jagers het genoegen om die honderd gram bonte veertjes neer te knallen steeds vaker ontzegd wordt door Europese wetgeving, fulmineert het redactioneel commentaar: 'Waartoe dienen de écolo's (= groenen)?' Tot weinig goeds, zoveel is duidelijk: 'ze idealiseren het dier, willen de natuur heilig verklaren en beschouwen de mens als een boosdoende soort die geen plaats heeft in het milieu, en er geen nuttige rol weet te vervullen'. Nederland figureert in de tirade als een land waar de jacht is afgeschaft, een retorische overdrijving die verongelijkt rechts wel meer maakt als het over Nederland spreekt. Uiteraard zijn volgens de schrijver de jagers de ware ecologen. Hij weet nog niet dat tot de weinige wapenfeiten van het kabinet-Balkenende het vrijgeven van de jacht op eksters en kraaien behoort. Gevoelloosheid tegenover de vogels: een nieuw stukje eelt dat zich op de westerse ziel afzet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden