Review

KIOSK

Overal steekt geldzucht door de apekool

Bij de ingang van de stadsbibliotheek ligt de Falun Gong Infokrant. Over de vervolging in China, en over de betekenis: 'Een beoefenaar van Falun Gong is een persoon die actief aan zichzelf werkt om een beter en gezonder mens te worden, door in zijn dagelijks leven de principes van

Falun Gong te volgen en regelmatig de Falun Gong-oefeningen uit te voeren'. De circulaire staat vol van dit soort cirkelredeneringen. Dat die ook opgeld doen onder wetenschappers is verbazender. Psychology Today is Amerikaans en adverteert met een lachende Dalai Lama op de voorplecht, en 'mis vooral niet onze geestelijke gezondheidsprijzen!' De opmaak is een kruising van Time en Playboy, en binnenin fluistert een voor reclamedoeleinden gevulde bustehouder ons toe: 'Borstvergroting... natuurlijk'. De berichtgeving is net zo... natuurlijk: 'De 14de Dalai Lama vindt zichzelf een eenvoudige monnik. Maar die nederige boeddhist overbrugt wel de kloof tussen traditionele oosterse wijsheid en moderne westerse psychologie.' De psychiater die cursussen 'over de kunst van het geluk' geeft, en ook de auteur is van een boek over 'Zijne Heiligheid', juicht in zijn artikel over goede raad als: 'Iemand doet je kwaad. Je onmiddellijke reactie is woede. Maar dan bezin je je op de destructieve aard van woede, en daardoor word je meteen voorzichtiger met toegeven aan je woede'.

Het hoofdartikel van Psychology Today heet 'De wetenschap van de meditatie'. In Tibet zijn de mensen arm, maar zij noden je met een glimlach op de thee. Onderzoek wijst uit dat de meditatietechnieken waarvan zij profiteren 'hersendelen activeren die het onwillekeurige zenuwstelsel besturen, dat verantwoordelijk is voor onbeheersbare lichaamsfuncties zoals bloeddruk en spijsvertering'. Eén van de oude Beach Boys mag komen zeggen dat de andere bandleden aan drank en kanker ten onder zijn gegaan, maar dat meditatie hem op het goede pad heeft geholpen, en de wereld vrede kan schenken. Zoveel onnozelheid zou de lezer ook een glimlach ontlokken, als de geldzucht niet overal door de apekool heen stak.

Ook Psychologie magazine schuwt de werving niet. Een slim blondje belooft op de cover 'Filosofie in plaats van therapie'. Levensvragen kunnen misschien wel beter bij filosofische counselors worden besproken dan bij psychotherapeuten 'wanneer je niet direct als probleemgeval wilt worden bestempeld'. Heleen Peverelli plaatst het filosofisch consult in de context van het filosofisch café waar over kwesties als euthanasie wordt gedebatteerd. Een fotomontage laat van die gelegenheid aardige momenten zien. Er zijn nu enkele tientallen filosofen als geestelijk raadsman werkzaam in den lande, en een paar daarvan laat Peverelli aan het woord. Ook hier spelen commercie en narcisme op de achtergrond mee. Een Amsterdamse filosofisch consulente baat bovendien een hotel uit - 'in een omgeving een filosoof waardig, met veel rood pluche, kroonluchters, en klassieke muziek' - en scheidt kordaat de bokken van de schapen: 'Echtscheidingsproblemen doe ik niet meer, dat vind ik zo'n geouwehoer. Het zijn wel dramatische zaken hoor, maar ik ben nu 53 en ik ken dat probleem wel. Als je al zo lang mismoedig bent in je huwelijk, dan stap je toch op? Religieuze zaken doe ik ook niet. Ik kan gewoon niet bij dat dogmatische van religies.' Therapeut voor de unhappy few.

Een ander verkondigt de gezonde marktgedachte: 'Ik zie mezelf als een makelaar in ideeën: net zoals mensen allerlei ideeën hebben over waar ze willen wonen, hebben ze allerlei ideeën over hoe ze kunnen leven. Ik zeg niet hoe ze moeten leven, maar laat zien wat er te koop is.' Peverelli constateert dat de filosofen zich bekwamen in wat zogenaamde 'cognitieve psychologen' ook bedrijven: 'ook zij proberen hun cliënten vaak via consequent doorvragen zelf hun vastgeroeste veronderstellingen te laten inzien en de kern van hun probleem te laten ontleden'. Een ferme wandeling verfrist ook de geest, weet vervolgens Peggy van der Lee in 'Dwalen leidt tot inzicht'. Wie liever rijdt wordt in het uit andere tijdschriften bekende 'Mijn auto en ik' verteld wat de auto over jezelf zegt. Zo dringt ook in de Nederlandse psychologie het 'elk wat wils'-pakket door. Jij betaalt, wij draaien.

Ruggesteuntjes voor het positieve denken

Maar mijn hovaardij en zwartgalligheid over de positivo's worden gepareerd. In 'Terug naar positief denken: positieve cognities, welbevinden en geestelijke gezondheid' krijgen ze officiële bijval. Het artikel van Andrew MacLeod en Richard Moore verscheen vorig jaar in een Engels blad, en is nu door Toegang tot de PSYCHOTHERAPIE vertaald en opgenomen. Onverdacht wetenschappelijk materiaal bewijst dat een zonnige kijk op zaken wel degelijk een eigen invloed heeft op het geestelijk welzijn. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WGO) heeft gezondheid gedefinieerd als een toestand die meer is dan de afwezigheid van ziekte, en MacLeod en Moore zeggen het na onderzoek de WGO na: 'Wij beweren dat er in het kader van de cognitieve therapie plaats kan zijn voor positief denken'. Het 'cognitieve' zit hem in de redelijke overtuigingskracht van een verstandig gesprek. Waar de schrijvers met instemming aanhalen dat iemand niet

'Ik ben een slecht mens' moet denken, maar 'Ik ben een prima mens', behoort de hersenspoeling van Emile Ratelband trouwens ook nog tot de mogelijkheden. Het benadrukken van prettige belevingen die een patiënt heeft meegemaakt blijkt een bijdrage aan de genezing van een depressie te leveren. De schrijvers berichten met voorzichtig enthousiasme over vormen van 'welbevinden-therapie'. Het artikel van MacLeod en Moore mist de hijgerige propagandatoon van bovengenoemde publicaties, maar gaat wel onder vaktaal gebukt. Na zoveel ruggensteuntjes voor het 'ik' is men wel benieuwd naar de rol van het geweten in de therapie. Daarover heeft het Tijdschrift voor Psychotherapie een artikel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden