null Beeld

Tv-columnMaaike Bos

Kinderen vertellen over de scheiding: paniek en schuldgevoel

Maaike Bos

Het nieuwe leed met namen als delta en omikron doet je bijna vergeten dat het klassieke leed altijd doorgaat: mensen die elkaar kwijt raken. En kinderen die er niets aan kunnen doen.

Net na Het Jeugdjournaal op zondag loopt sinds vorige week de EOdocs-serie Mijn ouders zijn gescheiden onder de vlag van ZappDoc: Mensjesrechten. Vier korte films van verschillende makers, die kinderen laten vertellen hoe zíj het beleefden toen papa en mama zeiden: ‘Kom eens beneden? Papa en mama houden niet meer van elkaar.’

In de eerste aflevering liet regisseur Eef Hilgers acht kinderen in een compleet witte ruimte hun situatie van dat moment reconstrueren. “Waar stond jij toen? Wat deden mama en papa?”, vraagt ze. Een meisje schept borden pasta op en gaat even op ieders plek aan tafel zitten. Een jongen loopt naar de bank. Een derde zit boven aan de trap; ze weten het nog exact. Hoe mama en papa naar elkaar keken. Hoe het hoge woord er uit kwam: ‘We gaan scheiden’.

Waar ga ik wonen?

‘Vanaf dat moment was alles anders’, heet die aflevering. Kinderen vertellen over paniek en schuldgevoel, hun zorgen over papa en mama, en vragen zoals: wat gebeurt er morgen, waar ga ik wonen? Aan hun naar binnen gekeerde blik zie je het meest. Soms buigt een hoofd. Een jongen zegt dat hij nauwelijks meer kon bewegen.

Ik ken het maar al te goed. Het gevoel dat het bastion barst, een schil bij je afgepeld wordt; het blijft een pijnlijke herinnering. Ouders zijn in een scheiding zo bezig met hun eigen woede en verdriet dat ze weinig oog hebben voor het kind. Deze films geven kinderen hun geluid terug over die ingrijpende gebeurtenis. Zelfs als dat geluid is dat ze de eerste tijd zo stil waren, bang om mama en papa te kwetsen.

Uit de aflevering ‘Scheids! Wissel!’ van de EO-serie ‘Mijn ouders zijn gescheiden’.  Beeld
Uit de aflevering ‘Scheids! Wissel!’ van de EO-serie ‘Mijn ouders zijn gescheiden’.

Sommige makers hebben zelf gescheiden ouders, zoals Tim van Gils van aflevering twee. Ik vermoed dat ze er met terugwerkende kracht troost aan ontlenen om deze kinderen echt te hóren over hun ervaring. Niemand is hier alleen in. Slim ook dat bij de serie een educatief pakket hoort dat scholen via de platforms van Cinekid en Idfa kunnen downloaden.

Deze kwetsbare verhalen doen je beseffen hoe veel kinderen dit overkomt: jaarlijks ongeveer 86.000 kinderen, van wie een derde een vechtscheiding ervaart.

Een openhartig gesprek in de voetbalkleedkamer

Je zou eigenlijk dieper in het verhaal van één kind willen duiken, en dat gebeurde deze week deels met de aflevering ‘Scheids! Wissel!’ over Din (12). Van Gils doorsneed een openhartig gesprek in de voetbalkleedkamer met reportagebeelden van voetbal en de wissel van ouders. Zus Yara (15) blijft bij moeder, zelf moet Din om de week aanschuiven bij zijn vaders nieuwe gezinnetje. Dat omhelst hem liefdevol, maar voor Din het is toch elke week afscheid.

De parallel met zijn voetbalwedstrijd onthult veel. Din speelt altijd midmid. “Wat als we de opstelling helemaal omgooien?”, vraagt Van Gils. “Chaos”, reageert Din meteen. Die middag plaatst de coach hem plotseling op keep. Je ziet gebeuren hoe hij wéér zijn houvast verliest en een kop kleiner wordt. Wanneer de opstelling even later weer als vanouds is, weet hij meteen te scoren.

Helaas gaat dat herstel voor mama en papa niet op, ook al is dat zijn diepste wens. Eén les heeft hij wel geleerd: “Dat papa en mama altijd van je blijven houden”. “Wat je ook zegt?” “Ja.” Het is knap dat hij dat nu al weet.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden