Taal

Kinderafspraken zijn geen sprookjes

null Beeld anp
Beeld anp

Verscheidene lezers hebben gereageerd op de aflevering van deze rubriek over kinderen die de verleden tijd gebruiken voor afspraken (‘Ik was de kapitein’). De meeste reacties kwamen erop neer dat er een eenvoudiger verklaring mogelijk zou zijn.

Peter-Arno Coppen

Kinderen zouden simpelweg de ­verleden tijd met fantasie associëren, omdat zij vaak geconfronteerd worden met verhalen in de verleden tijd (‘Er was eens…’). Dat is natuurlijk best deels mogelijk, maar niet strijdig met wat ik voorstelde.

Het probleem met die eenvoudige verklaring is vooral dat het betekenisaspect ‘afspraak’ hier geen plaats in vindt. De observatie was juist dat kinderen afspraken maken in de verleden tijd. Uiteraard gaan afspraken gepaard met een fictieve wereld (de afspraak is immers nog niet gerealiseerd), maar dat is iets anders dan dat afspraken gelijk zouden staan met fictieve werelden. Sprookjes en verhalen hebben niets te maken met afspraken.

Duitse kinderen

Mijn verklaring ging uit van het gebruik van de verleden tijd met afspraakbetekenis bij volwassenen. Hoe je het ook wendt of keert, dit gebruik bestaat en het is waarschijnlijk dat kinderen daarmee geconfronteerd worden (‘Jij ging je kamer opruimen’).

Een lezeres schreef mij dat Duitse kinderen in dit geval de Konjunktiv gebruiken (‘Ich wäre der Kapitän’). Dat ondersteunt de gedachte dat kinderen een woordvorm met soortgelijke betekenis associëren met een afspraak. De zin ‘Du würdest dein Zimmer aufräumen’ is immers ook Konjunktiv, en kan door ouders gebruikt ­worden om een eerder gemaakte afspraak in herinnering te roepen. En de Konjunktiv wordt niet voor sprookjes gebruikt.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen in ons dossier Taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Lees ook:

Waarom gebruiken kinderen de verleden tijd voor afspraken?

Onlangs kreeg ik een mail van een lezer die mij weer eens opmerkzaam maakte op het feit dat kinderen bij het maken van afspraken voor een spel vaak de verleden tijd gebruiken: ‘Ik was de kapitein’, zeggen ze bijvoorbeeld. Maar dan hebben ze het over iets in de toekomst. Hoe kan dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden