Review

Kietelboenkie in de multiculturele samenleving

Het Volksoperahuis met ’Zeeuwse Nachten 2’. T/m 28/1 in Theater De Cameleon, 3e Kostverlorenkade 35 in Amsterdam, daarna tournee tot 25 en 26/4 in Haarlem (Toneelschuur).

Vanuit de hemel, afdeling Hollandse Zeehelden, kijkt Jan van Speijk misnoegd naar wat ooit zijn trotse vaderland was. Sinds de moord op Theo van Gogh is Holland zijn Holland niet meer, en als we een uurtje verder zijn en de regerende vorstin koningin Amalia op het punt staat de kroon aan de wilgen te hangen (de geschiedenis kan snel verstrijken op het toneel), besluit Van Speijk voor een tweede keer zichzelf op te blazen. Helaas is ook heldendom niet meer wat het is geweest in 1830: als Van Speijk met zijn ketelbinkie naast zich de Schelde op komt varen voor zijn opofferingsdaad, worden op de kade de tribunes voor de toeschouwers en de friteskramen al opgebouwd.

Het Volksoperahuis is een klein en sympathiek gezelschap van theatermakers en musici. Vorig jaar januari waren ze één grote verrassing met het eerste van een drieluik over de Nederlandse identiteit, ’Zeeuwse Nachten’. Daarin stond de held van dat optreden, de kleine Hansje Brinker, die zijn vingertje in de dijk stak om het water tegen te houden, centraal. Het liep met Hans slecht af: in een flauwe bocht van de weg langs de Schelde raakte hij, inmiddels taxichauffeur geworden, met zijn passagier, het Zeeuwse meisje, te water – beiden kwamen jammerlijk om.

Het tweede deel dat nu in première is gegaan, ’Zeeuwse Nachten 2’, geeft de arme Hans nog een schop na: weg met de saliegeest en dat slappe geschurk tegen onze allochtone medemens aan. ’Theo van Gogh had moeten ontploffen, net als ik!’

In die mengeling van grappen en een ernstige toon van onbehagen manifesteert de groep zich pregnant als generatiegenoten van de vermoorde cineast. Met name zijn dat tekstschrijver Rogier Schippers die zich ook verdienstelijk maakt: een kanten kapje rond de stevige kop als het Zeeuws meisje, als zanger en speler; Kees Scholten die de regie voert, de rol van Van Speijk speelt en een geweldige zangstem heeft (maar dat schreef ik vorig jaar al), en componist van de muziek en de liederen Jef Hofmeister, die accordeon speelt. In deze productie spelen verder mee de musici Dennis Stroucken op percussie en Eefje Benning op saxofoon en ander blaastuig.

’Zeeuwse Nachten 2’ haalt niet het niveau van hun eerdere productie, maar dat was dan ook uitzonderlijk hoog. Een van tijd en plaats losgezongen superieure scène als die met Youssouf die tijdens de finale van het WK Voetbal op het moment dat hij het winnende doelpunt zal inkoppen, minutenlang worstelt met zijn identiteit als nieuwe Nederlander tegenover zijn afkomst uit het Rifgebergte, ontbreekt. Maar de absurditeit is dezelfde: hier loopt Van Speijk, met zijn allochtone „kietelboenkie” naast zich op de brug, vast op een zandbank en blijkt de dichtstbijzijnde telefooncel om hulp in te roepen in Tora Bora te staan.

„Ik heb een droom!” roept de zeeheld als een Martin Luther King. Maar de droom vervliegt in de mist die het stuurloze schip van staat omgeeft. Dit allemaal met pakkende muziek en mallotig leuke acts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden