Rondje Europa Frankrijk

Kan het werk van Paul Gauguin (1848-1903) nog wel in tijden van #MeToo?

Zelfportret met portret van Émile Bernard (Les misérables), Paul Gaugain

Kan een expositie van het werk van Paul Gauguin (1848-1903) in tijden van #MeToo eigenlijk nog wel? Dat is zeer de vraag volgens verschillende Amerikaanse en Britse kunsthistorici. Er moet in ieder geval een toelichting bij, meent The National Gallery, die tot 26 januari een serie portretten tentoonstelt van de schilder die geldt als een van de wegbereiders van de moderne kunst. 

De bezoeker van het Londense mu­seum krijgt een waarschuwing. ‘Gauguin ging herhaaldelijk seksuele relaties aan met jonge meisjes’, zo staat er op de wand. ‘Hij trouwde met twee van hen, bij wie hij ook kinderen verwekte. Gauguin maakte ongetwijfeld misbruik van zijn positie als geprivilegieerde westerling om de seksuele vrijheid die hij had maximaal te benutten’.

De boodschap heeft betrekking op de laatste twaalf jaar die Gauguin voornamelijk doorbracht op de eilanden Tahiti en Hiva Oa. Op Tahiti begon hij een relatie met een dertienjarige, Tehamana, die ook zijn model was. Op Hiva Oa kreeg de voormalig beurshandelaar toestemming van de dorpsoudste om Marie-Rose (ook dertien) in huis te nemen. In de Stille Zuidzee schilderde Gauguin zijn bekendste werk terwijl hij te gronde ging aan geldgebrek, alcohol en syfilis.

‘Een arrogante, overschatte, betuttelende pedofiel’

Ashley Remer, oprichter van een online museum over de representatie van jonge meisjes door de eeuwen heen, fulmineert in de New York Times: ‘Gauguin was een arrogante, overschatte, betuttelende pedofiel. Als zijn schilderijen foto’s waren geweest, zouden we deze beelden niet accepteren’.

In Frankrijk krijgt de aanval op Gaugain weinig bijval. ‘We kenden al de ontaarde kunst, nu is daar ook de ongepaste kunst’, sneert Gérard Biard van het satirische Charlie Hebdo. Ook Le Monde, anders erg op de hand van zogenoemde dekoloniale activisten, wordt het nu te gek. De ‘nieuwe censoren’ pogen de kunstwereld een verontrustend concept op te leggen: de vrijheid om te scheppen stopt waar de rechten beginnen van groepen die een safe space eisen. ‘Het werk van kunstenaars van gisteren beoordelen met de moraal van vandaag leidt tot censuur van Hitchcock, Céline, Schiele, Balthus, Nabokov, Cervantes, Shakespeare, Monet, Picasso en vele, vele anderen’, schrijft chef cultuur Michel ­Guerrin. 

Toch zal het niet zo’n vaart lopen, vermoedt de journalist, want musea zijn bedrijven die zich hun kaskrakers niet zomaar laten ontnemen. En inderdaad. De kunstenaars waar mensen voor in de rij staan, zijn allemaal witte, dode mannen. Zoals Gauguin.

Lees ook:

‘Foute’ kunstenaar na oorlog niet uit de gratie

Promovenda Wesselink: Vrije kunst was goed, ongeacht de maker.

Slecht geweten over roofkunst leidt tot nieuw etnocentrisme, zo niet tot nieuwe Apartheid

Jullie kunst is van jullie: dat is een fout uitgangspunt dat tot nieuwe Apartheid leidt, vindt Henri Beunders.

Het ‘schandelijke’ schilderij is onschuldig

Een afbeelding van een moord is geen moord. Fictie is geen werkelijkheid. Het schilderij zelf is onschuldig. Kunst is een vrijplaats waarin onze totale menselijkheid aan de oppervlakte treedt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden