TAAL

Kan dat taalkundig, iets ‘in de schoen schuiven’?

Beeld anp

Hoe onveranderlijk zijn versteende uitdrukkingen? Aanleiding voor die vraag is een kop die gisteren in Trouw stond: Schuif ons geen racisme in de schoen.

De canonieke vorm van de uitdrukking luidt ‘iemand iets in de schoenen schuiven’ (iemand ergens de schuld van geven). De afwijkende en incourante variant met schoen is in dit geval functioneel. Het artikel gaat over een beschuldiging in verband met het sinterklaasfeest, het feest waarbij kinderen hun schoen zetten om een cadeautje te krijgen. Door in de versteende uitdrukking schoenen te vervangen door schoen ontstaat een woordspeling en wordt de beschuldiging van racisme als het ware als ongewenst presentje van de hand gewezen.

Nu we het over sinterklaas hebben, recentelijk zijn er diverse taalboeken verschenen die wellicht in een of andere schoen passen. Een greep:

• Marc van Oostendorp beantwoordt in ‘U als scheldwoord en andere taalverschijnselen’ (144 blz, € 12,50) op prikkelende wijze verrassende vragen over taal: hoe spreek je lychee uit, wanneer kun je alstublieft verkorten tot alstu, waarom zeg je ‘Ik heb een vraag’ als je een vraag gaat stellen?

• Vivien Waszink en Laura van Eerten behandelen in ‘Kids, koffietjes, comfortzone. Waarom taal soms irritant is’ (144 blz., € 14,99) alledaagse taalergernissen, zoals het overvloedige Engels in modieus taalgebruik (‘Shoppen met de kids tijdens de sale’).

• Ook geschikt voor de schoen is ‘Taal voor de leuk’ (256 blz, €16,99) van Paulien Cornelisse. Na het lezen weet u waarom iets voor de leuk kan zijn, maar niet voor de stom.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden