TaalTon den Boon

Kan dat, in je elleboog hoesten?

Tijdens de Mexicaanse griep (2009) werd ons een nieuw hoest- en niesprotocol aangereikt. Wie verkouden was, moest voortaan ‘in zijn elleboog’ hoesten of niezen. De uitdrukking is een jaar of tien vrijwel uit beeld geweest, maar sinds de uitbraak van corona adviseren het RIVM en de GGD opnieuw: hoest, kuch, nies in je elleboog. Maar kan dat wel?

Volgens anatomen is de elleboog weliswaar een gewricht, net als de knie, maar in de volksmond verwijst het woord elleboog gewoonlijk naar ‘de buitenste kromming van de arm ter plaatse van het gewricht tussen beneden- en bovenarm’. Dat wordt geïllustreerd door uitdrukkingen als ‘het achter de ellebogen hebben’ (achterbaks zijn) en ‘iemand een elleboogstoot geven’ (een stoot met de elleboogs-knokkel). 

Buitenste kromming van het gewricht

Ook in de samenstellingen elleboogschakelaar (schakelaar die je met de elleboogsknokkel bedient) en elleboogstuk (lapje op je trui of jasje ter hoogte van de elleboogsknokkel) verwijst elleboog naar de buitenste kromming van het desbetreffende gewricht.

Zo bezien is elleboog vergelijkbaar met knie, dat volgens anatomen weliswaar het hele gewricht benoemt, maar in de volksmond vooral de buitenste kromming ervan aanduidt. De binnenkant heet knieholte.

In de elleboog hoesten, kuchen of niezen doe je in de achter- of de binnenkant van de elleboog, dus in de elleboogholte. Geen wonder dat je ook weleens hoort of leest dat je in je elleboogholte moet hoesten of niezen. Het gebruik van elleboog in de uitdrukking ‘in je elleboog hoesten/niezen’ is dan ook atypisch en laat zien dat elleboog in deze uitdrukking fungeert als verkorting van elleboogholte.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden