Kaap Furie is meer dan een MeToo-toneelstuk

Voorstelling Kaap Furie in het Bellevue Lunchtheater. Sara van Gennip en Nina de la Parra (rechts).Beeld Casper Koster

Twee zussen kapen een trein om seksuele intimidatie van vrouwen onder de aandacht te brengen. Via de sociale media krijgt hun 'ludieke' actie al gauw mondiale proporties in de humoristische lunchtheatervoorstelling 'Kaap Furie'.

"Ga van me af!", gilt acteur Ali Çifteci wanhopig, in zijn rol van geknevelde conducteur. Hij probeert zich los te worstelen uit de greep van de zussen Judith en Gaia. "Rustig blijven, dan is het zo voorbij", zegt Judith (Wendell Jaspers) terwijl ze zijn gulp openmaakt en het mes tevoorschijn haalt. Gaia (Johanna Hagen) houdt zijn voeten vast maar als ze het mes ziet, schrikt ze terug. 'Lafkut!', bijt haar zus haar toe. Er volgt een woeste worsteling om het mes, de vrouwen rollen over de met roze confetti bedekte vloer. "Oh nee, deze beweging kan niet want dan raken we het mes kwijt tussen de snippers", merkt Jaspers droog op. Tijdens de repetitie, een week voor de première, proberen de spelers nog van alles uit.

Het is even zoeken naar de juiste vorm voor deze sleutelscène in 'Kaap Furie': een gloednieuw, modern 'Grieks' drama, geschreven door Sara van Gennip (1987). Daarin besluiten twee zussen een trein te kapen om seksuele intimidatie van vrouwen onder de aandacht te brengen. Een ludiek bedoelde actie, die pijlsnel door de sociale media wordt opgepikt en uitgroeit tot een mondiaal gedragen protest tegen vrouwenonderdrukking. Het koor, vergelijkbaar met dat uit een Griekse tragedie, is de stem van de mensenmassa buiten de trein die de kaping via smartphones en tablets volgt. De lunchvoorstelling ging zaterdag in het Amsterdamse Theater Bellevue in première.

Als regisseur is Nina de la Parra (1987) aangetrokken, die in Duitsland ervaring opdeed met teksttheater en in Nederland lof oogstte met haar feministische one-womanshow. Het is natuurlijk prachtig dat dit stuk door #MeToo zo actueel lijkt, vertelt ze. "Maar Kaap Furie is niet specifiek een MeToo-toneelstuk, het is niet speciaal geschreven vanuit een behoefte actueel theater te maken. Los van het actuele feministische debat is het ook een spannend en interessant stuk over mens-zijn. Het zijn gewoon mensen van vlees en bloed. Daarnaast gaat het ook over de sociale media die de afgelopen jaren de lucht in zijn geschoten en ons leven nu bepalen."

"Het gaat om mensen die het goede willen doen maar heel verschillende opvattingen hebben over wat dat goede is", vertelt schrijfster Sara van Gennip. "Hoe vraag je op een goede manier aandacht voor het onrecht dat vrouwen wordt aangedaan? Mensen kunnen elkaar om de vórm van hun activisme de tent uitvechten, terwijl ze hetzelfde doel voor ogen hebben."

De onzekerheid die de personages voelen over hun eigen actie vindt De la Parra de kracht van het stuk. "Ze kapen wel daadwerkelijk die trein maar ze moeten het er ook steeds over hebben: wat zijn we nou aan het doen, waar zit de nuance? Is het de juiste keuze om de conducteur iets aan te doen of slaat dat eigenlijk nergens op? In die verwarring zie ik de verwarring over het hele feministische debat weerspiegeld. Neem bijvoorbeeld de vaak gehoorde uitspraak van vrouwen 'Ik ben geen feminist hoor'. Vaak zeggen heel sterke en succesvolle vrouwen dat. Alsof het een slecht ding is om feminist te zijn."

Voor haarzelf betekent feminisme dat je gelooft in gelijkwaardigheid, ongeacht gender of ras: iets logisch waarover je het verder niet hoeft te hebben. Maar het feminisme heeft een humorloze reputatie gekregen, aldus De la Parra. "Daarom vind ik het essentieel dat deze voorstelling 'crazy' en humoristisch is. Het is ook mijn stijl om via een soort radicale lichtheid thema's aan te snijden waarover ik heel erg boos ben."

Dubbele moraal

Voor veel mensen staat feminisme gelijk aan een soort on-sexy intellectualisme, vindt ook Van Gennip. Dat zegt veel over de dubbele moraal en de dubbele boodschappen die aan vrouwen - maar zeker ook aan mannen - worden gegeven over seksualiteit. "Hoe seksueel mag je bijvoorbeeld zijn als succesvolle vrouw? Of zoals actrice Emma Watson zei toen ze met diep decolleté op de cover van Vogue stond: 'Natuurlijk ben ik feminist, wat hebben mijn blote tieten daarmee te maken?'"

Het gesprek over actuele maatschappelijke thema's blijft vaak steken in een politiek correct keurslijf, merken beide vrouwen op. De la Parra: "Het schiet eerst alle kanten uit maar uiteindelijk is iedereen bang om iets verkeerds te zeggen". Niet verwonderlijk want je wordt - mede door sociale media - pijlsnel afgerekend als je iets zegt wat niet 'mag', wat seksistisch of racistisch kan worden bevonden. "Mensen zijn zo gefocust op politieke correctheid dat de diepe nuance wordt overgeslagen."

Hoewel Kaap Furie feminisme als onderwerp heeft, gaat het Van Gennips vooral om de benarde situatie: "Die vrouwen zitten als het ware gevangen: ze hebben een trein gekaapt en een conducteur gegijzeld. Hoe blijf je als individu vervolgens trouw aan jezelf terwijl anderen je in hokjes proberen te duwen? In de ogen van de buitenwereld is de conducteur 'De Man', de oudste zus 'De Dolle mina' en de jongste 'het mooie meisje'. Aan die rollen proberen ze zich te onttrekken, maar dat valt niet mee; via de sociale media worden ze al snel geframed. "Het zou toch prachtig zijn als mensen zich achteraf voor hun uitspraken durfden verontschuldigen, of zouden toegeven dat ze het eigenlijk allemaal toch niet zo goed weten", mijmert van Gennip. Een hoop die even vluchtig lijkt als de vele kilo's roze confetti op de speelvloer van Kaap Furie.

'Kaap Furie' speelt tot 3 februari in Theater Bellevue. Meer informatie op: www.theaterbellevue.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden