Review

Junks en halvegaren

Er zijn de afgelopen eeuw veel romans geschreven over drugs, maar wel steeds vanuit een ander gezichtspunt. In de jaren vijftig ontdekte de literatuur het onderwerp en stelden schrijvers als William S.Burroughs ('Naked Lunch') en Allen Ginsberg enthousiast hun eigen geestverruimende ervaringen op schrift. Vanaf de jaren zeventig kregen vooral de desastreuze gevolgen van drugsgebruik aandacht: boeken als 'Go ask Alice', 'Wir Kinder vom Bahnhof Zoo' en 'De moeder van David S.' van Yvonne Keuls dienden vooral als waarschuwing.

De laatste jaren richten veel schrijvers de aandacht op het milieu waarin de verslaafden zich ophouden. Het bekendste voorbeeld is 'Trainspotting' van Irvine Welsh - een onsentimenteel portret van een groepje junks. Het boek is geen lofzang op bewustzijnsverruiming, maar wil ook niet dienen als afschrikwekkend voorbeeld: het schokkende is juist dat Welsh helemaal geen oordeel velt.

Ook in 'Nordkraft', van de Deense journalist Jakob Ejersbo, ontbreekt de moraal, maar Ejersbo tekent het junkenbestaan niet zo rauw en weerzinwekkend als Welsh. Hoewel bepaalde scènes bepaald onfris zijn -de tatoeëerder die oefent op een rottende varkenshuid, de flippende Thomas die zijn gezicht verbrandt- klinkt in de beschrijving van zijn personages mededogen door. Hoewel ze elkaar soms bedonderen, zoeken deze junks hun heil toch bij elkaar en houden elkaar in de gaten.

Dat de hoofdpersonen geen naarlingen zijn, zoals het groepje uit 'Trainspotting', maar veeleer losers die dat van zichzelf en elkaar weten, maakt hen wel zo aantrekkelijk: ,,Ze waren geen jongeren meer en hadden er niets van gebakken. De twee normaalste waren een hasjroker en een halvegare'', analyseert een van hen. Als lezer voel je al snel sympathie voor dit stelletje ongeregeld, verslaafd en egoïstisch, maar tegelijkertijd kwetsbaar en afhankelijk.

Ejersbo schrijft ingetogen en ontroert zonder ooit larmoyant te worden, zelfs niet bij de de beschrijving van Thomas' dood en begrafenis. Verdriet en melancholie worden afgewisseld met terugblikken op dikwijls hilarische gebeurtenissen, zoals Thomas' toelatingsexamen tot de School voor Journalistiek. Zwaar onder invloed van allerhande middelen geeft hij de meest bizarre antwoorden, er ondertussen heilig van overtuigd dat hij zal worden aangenomen.

In Denemarken sloeg 'Nordkraft' enorm aan; het kreeg diverse prijzen en was na ruim een jaar al toe aan zijn tiende druk. Nu moet blijken of Ejersbo's mix van menselijkheid, humor en ellende ook Nederlanders aanstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden