Junkie XL: Als je de muziek kunt herinneren, is er waarschijnlijk iets mis met de film

Junkie XL (Tom Holkenborg): 'Ik begon heel klein. In een studiootje van 3 bij 4 meter, waar krap een computer en twee gitaren in pasten.' Beeld RV

Stiekem, maar beslist niet geruisloos, is componist Tom Holkenborg, alias Junkie XL, de afgelopen jaren één van de succesvolste Nederlanders in Hollywood geworden. Deze week is hij te gast op het Nederlands Film Festival om over zijn blockbustercomposities te praten.

Vroeger, als Junkie XL weer eens op Lowlands moest spelen, wilde hij eigenlijk het liefst tussen zijn eigen publiek staan. Leuk, daar bovenop het podium, maar eigenlijk vindt Tom Holkenborg het leuker te ervaren hoe zijn muziek overkomt. Nu, in Los Angeles, is er een bioscoop om de hoek bij zijn huis. Daar gaat hij weleens heen, om anoniem tussen de kids te zitten. Bij 'Deadpool' bijvoorbeeld. Of bij 'Mad Max: Fury Road'. Of bij 'The Dark Tower', de meest recente megaproductie waarvoor hij de soundtrack schreef.

Tom Holkenborg (49) is in Hollywood prima op zijn plek, vertelt hij via Skype. Hij zit in zijn studio in Los Angeles, met op de achtergrond een enorme modulaire synthesizer. Onder andere daarmee maakt hij zijn soundtracks, die de geboren Lichtenvoorder vrij snel, relatief ongemerkt, tot één van de succesvolste Nederlanders in Hollywood hebben gemaakt. Van gevierd danceproducer maakte hij de overstap naar veelgevraagd filmcomponist. Hij is goed bevriend met grootheden als Hans Zimmer. Deze week is hij eregast op het Nederlands Film Festival in Utrecht, waar hij komt praten over zijn soundtracks van de films 'Mad Max' en 'Brimstone', en hoe het is om te werken in Hollywood.

Tekst loopt door onder de video.

Leren

Holkenborg was altijd al geïnteresseerd in soundtracks: zijn wereldhit 'A Little Less Conversation' uit 2002 was in feite een soundtrack voor Nike's WK-commercial. In 1998 schreef hij al de muziek voor de Nederlandse cultklassieker 'Siberia'. "Nu was dat niet echt filmmuziek, dat waren Junkie XL-tracks, op maat gemaakt voor die film. Ik had er nog helemaal geen kaas van gegeten. Maar ik was al vanaf het begin geïnteresseerd in filmmuziek."

Los Angeles lonkte. In 2002 verhuisde hij naar het epicentrum van de filmindustrie. "Ik begon heel klein. In een studiootje van 3 bij 4 meter, waar krap een computer en twee gitaren in pasten. De rest stond nog in Amsterdam. Het liep voor geen meter. Pas toen ik aan de slag ging als assistent voor verschillende componisten realiseerde ik me hoeveel ik nog moest leren. En hoe lang dat zou gaan duren."

"Ik kon een redelijk potje muziek maken, toen ik hier aan kwam. Maar ik moest de enorme schaal van zo'n absurd filmproject leren kennen. Je moet assistenten nemen, daarmee leren werken. Je moet een goede communicator zijn: naar de studio, naar de regisseur. Je moet rustig kunnen blijven als dingen chaotisch worden, wat ál-tijd gebeurt hier, aan het eind van zo'n project." En: mensen kennen is alles, in Hollywood.

Budget

Het is onvergelijkbaar met Nederland, waar hij soundtracks maakte voor onder andere 'De Heineken Ontvoering' en 'Brimstone'. "Het leuke van Nederland is dat er, uitzonderingen daargelaten, nooit veel geld is om een film mee te maken. Wat je wel in de hand hebt is een goed script, goede acteurs, goede regie. Daarom is het gros van de Nederlandse film gefocust op inhoud. Niet op vorm. Hier, in Hollywood, kun je een film maken puur en alleen op vorm. Want je hebt 250 miljoen om dat te doen. Daarom gaan hier ook veel films de fout in."

In 2006 belde Hans Zimmer. Vanuit het niets. "Hij zei: iedereen zegt dat ik jou moet ontmoeten. Maar ik heb geen flauw idee wie je bent. Wel was hij fan van mijn elektronische muziek, en hij wilde eens afspreken. Er was meteen een klik. We deden zo'n twee keer per jaar een biertje. Beetje muziek luisteren. Pas in 2010 zijn we gaan samenwerken. Bij 'Inception' hielp ik een klein beetje, 'The Dark Knight Rises' hebben we samen gedaan, bij 'Man of Steel' had ik de hoofdverantwoordelijkheid. Daarbij kreeg ik de erkenning van een regisseur als Zack Snyder en bij anderen in de industrie." En voor je het weet ben je een household name.

Tekst loopt door onder de video.

Samenwerking

Holkenborg noemt twee scenario's hoe hij een film aanvliegt. "De ene: je kent de regisseur al. Je hebt eerder met hem gewerkt, of hem ooit ontmoet. Met Martin Koolhoven zat ik al in 2010 op een terrasje te praten over Brimstone. Zes jaar later ga je er daadwerkelijk aan werken." In dat geval begint Holkenborg al ver voor het filmproces met composities die hij bij dat filmidee vindt passen. Regisseur Maarten Treurniet liet Rutger Hauer de muziek horen die onder één van de claustrofobische scenes van 'De Heineken Ontvoering' kwam, voordat hij ging filmen. Hier, dit komt eronder, zo moet je het acteren.

De andere mogelijkheid is dat hij de regisseur níet kent. Als zijn agent wordt benaderd voor een project, googelt Holkenborg eerst alles wat er bekend is over die productie. Vervolgens moet er een klik zijn. Daarna ziet hij de kale film voor het eerst, zonder muziek. Vaak maakt Holkenborg dan een muziekstuk, van twintig tot veertig minuten lang, en vraagt hij de regisseur of die zijn of haar film daarin herkent. Het gebeurt zelden dat dat niet zo is.

Daarna kijkt hij per scène, per personage, en begint het hele proces. "Zelfs al maak ik muziek op maat voor een scène, zo'n scène wordt weer 30 keer opnieuw gemonteerd. Dan krijg ik hem weer terug. Daarom moet je hier ook met een team van assistenten werken."

Tekst loopt door onder de video.

"Ik kijk wat er mist in een film. Als scènes heel emotioneel of heel benauwend moeten zijn, maar de acteerprestaties dat vervolgens niet echt overbrengen, dan kan muziek zoiets oplossen."

Hij noemt een soundtrack geslaagd wanneer die het verhaal van de film naar een hoger plan tilt. "En wanneer mensen uit de bioscoop komen en ze je níet kunnen vertellen wat ze van de muziek vonden. Want als je je de muziek kunt herinneren, is er waarschijnlijk iets mis met de film." Precies, de voormalige wereldster vindt het prima dat het overgrote deel van zijn huidige publiek nauwelijks stilstaat bij zijn werk. "De echte kick is die onwijs creatieve dialoog die je hier hebt met de regisseur, de editors, de producers."

Tijd

Holkenborg begint over zijn gemiddelde werkdag: hij staat vóór vier uur 's ochtends op, maakt dan vier uur muziek. Vervolgens meetings - interviews, zoals vandaag. "Om 13:00 heb ik een lunchmeeting, daarna een vergadering met regisseur Zack Snyder over zijn plannen voor de komende jaren. Dan een borrel met mijn agent. Dan, rond een uur of vijf, loop ik de dag door met mijn assistenten, en geef ik ze feedback. Dan is het half tien, moet ik zelf nog even mijn dag nagaan, trek ik een fles wijn open, en voor 23:00 lig ik in bed. Lange dagen."

Waarin de studiopolitiek van Hollywood inmiddels meer tijd opslokt dan het artistieke proces. "Veel mensen hebben het romantische idee dat een componist van de hele dag met een notitieblokje achter zijn piano zit. De praktijk: meetings en conference calls. Films maak je niet in je eentje."

De studiopolitiek van Hollywood voelt als een koorddansdraad, het balanceren daarop was het voornaamste dat hij van Hans Zimmer leerde. "Het is best heftig, hier. Je moet altijd de juiste woorden kiezen. Amerikanen zeggen niet altijd wat ze écht willen. Maar het voornaamste dat ik leerde van Hans was toen hij me zei, na twee jaar samenwerken, met een hug en een schouderklop, dat ik hem niet meer nodig had. Hij gaf me het vertrouwen dat ik het hier in mijn eentje wel kon."

Morgenmiddag geeft Tom Holkenborg een masterclass op het Nederlands Film Festival. Ook gaat hij vanavond na vertoning van 'Mad Max: Fury Road' in gesprek over de muziek voor die film, en donderdag over 'Brimstone'. Meer info: filmfestival.nl

Junkie XL

Tom Holkenborg (Lichtenvoorde, 1967) debuteerde in 1997 als Junkie XL met zijn album Saturday Teenage Kick. Zijn remix van Elvis Presley's 'A Little Less Conversation' voor een Nike-reclame werd in 2002 een wereldwijde hit. Als filmcomponist werkte hij samen met Hans Zimmer aan 'Inception', 'Megamind', 'Man of Steel' en 'Batman vs. Superman'. Recent schreef hij de soundtracks voor 'Deadpool', 'Mad Max: Fury Road' en 'The Dark Tower', evenals voor computergame Fifa 18. Momenteel werkt hij aan muziek voor 'Tombraider', die volgend jaar moet verschijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden