Interview

Julien Baker: 'Hoe kon ik omgaan met het feit dat er een God is die niet van mij houdt?'

Julien Baker: 'Trots is gevaarlijk'. Beeld Jean-Pierre Jans

Julien Baker: queer, christen, en schrijver van heel mooie, pijnlijke liedjes. Het combineren van haar geloof en haar geaardheid is soms lastig in de VS.

Julien Baker veert op en spert haar grote ogen strijdlustig open. "Ik ben géén verdrietig meisje!", roept ze uit. Dan, zoals wel vaker tijdens het gesprek, bedachtzaam: "Nou, ik vind...het een ongelukkige, eendimensionale manier om te denken dat iemand die verdrietige liedjes maakt, ook een verdrietig persoon is. Er is onvermijdelijk pijn en verdriet in het leven. Maar dat wil niet zeggen dat we niet ook kunnen genieten."

Vroegwijs? Zeg dat wel. Julien Baker is een pas 22-jarige zangeres uit Memphis, Tennessee. Andere trefwoorden: zelfbewust, twijfelend, onzeker. Queer - ofwel, ze identificeert zich liever niet met jongen/meisje, hetero/homo. Christelijk, dat ook. Die twee laatste tezamen vormden nog wel een dingetje, daarover zo meer.

Kale gitaarsongs

De zangeres heeft vaak gezegd dat ze gelukkig wordt van verdrietige liedjes. Daarom maakt ze zelf ook maar verdrietige liedjes. Heel mooie. Haar debuutplaat 'Sprained Ankle' katapulteerde haar faam, onverwacht en onbedoeld, met kale gitaarsongs waarbij ze flink bij zichzelf te rade ging. Baker is zo'n zangeres die precies de juiste emotie op het juiste plekje in haar stem weet te leggen. Op Sprained Ankle deed ze dat nog voorzichtig, ingetogen. Maar op opvolger 'Turn Out The Lights', die vandaag verschijnt, gaan de remmen los en laat ze pas echt horen hoe goed ze kan zingen.

Als puber luisterde ze naar bands als Greenday en My Chemical Romance en zong ze zelf in een vergelijkbaar emo-punkbandje. Sprained Ankle nam ze alleen op, met gitaar, in een paar dagen tijd, toen haar bandleden geen vrij konden krijgen van werk en zij geen zin had om stil te zitten. Ze plempte het album op muzieksite Bandcamp, waarna ze ontdekt werd door indielabel 6131 Records.

Ook op opvolger Turn Out The Lights is haar gemoedstoestand het voornaamste onderwerp - al probeert ze die wat meer te 'externaliseren', zoals zij het noemt. "Met Sprained Ankle probeerde ik te begrijpen wat er in mezelf omging. Maar het helpt om jezelf te zien als deel van een groter geheel. Het zijn nog steeds kleine verhaaltjes over mezelf, maar ik betrek anderen erbij om het in perspectief te zetten."

Dat doet ze mooi, met rake metaforen. Zo zingt ze in het nummer 'Hurt less' over hoe ze vroeger nooit de noodzaak zag een autogordel om te doen, maar tegenwoordig wel, nu ze heeft geleerd dat er mensen zijn die om haar geven. Op 'Happy to be here' zingt ze hoe graag ze elektricien zou zijn, om haar eigen kabeltjes opnieuw aan te sluiten.

Die kabeltjes zaten nogal in de knoop, vertelt ze. Zoals voor elke jongere geldt, was er een periode waarin ook zij vraagtekens plaatste bij autoriteit. Ouders. School. De Kerk, God. Alleen niet elke jongere krijgt van zijn omgeving mee dat die liefhebbende God waarmee je bent grootgebracht eigenlijk een hekel aan je heeft. Om hoe je geboren bent. "Zeker wanneer je opgroeit in de zuidelijke staten van de VS. Waar, ongelukkigerwijs, religie en politieke identiteit zijn samengesmolten. Conservatieven zien queerness niet in overeenstemming met mijn geloof. Dus was er een tijd dat ik niet geloofde dat er een God kon zijn. Maar dat kon ik niet volhouden omdat het voor mij overduidelijk is dat er een scheppende, overheersende macht in het universum moet zijn."

Op zoek

"Dus hoe kon ik omgaan met het feit dat er een God is, waarin ik geloof, maar die niet van mij houdt, om de wijze waarop Hij me geschapen heeft?"

Hoofdbrekens. Precies. Maar die hoofdbrekens zorgden er juist voor dat de jonge Baker nog meer verbonden raakte met haar geloof. "Ik ging wanhopig op zoek naar antwoorden. Ik wilde graag weten wat God écht van de mensheid vindt. Ik spitte als tiener door dikke theologische werken. Ik weet nog dat ik mijn ouders de stuipen op het lijf joeg toen ik thuis kwam met de Koran en de Bhagavad Gita."

Er was natuurlijk geen pasklaar antwoord, maar dat was niet erg. "Dolgraag zou ik op het juiste essay willen stuiten dat me in een vingerknip uitlegt waar het leven op slaat. Maar dat gaat niet gebeuren. Ik denk dat het leven vrediger wordt als je dat accepteert."

Het bracht haar juist tot een betere versie van haar geloof, zegt ze, doordat ze tegen nieuwe vraagstukken aanliep. In 'Everything that helps you sleep at night' vangt ze een deel van die nieuwe twijfels. "Ik probeerde altijd een goede christen te zijn, door geld te geven aan de juiste doelen, door me in te zetten voor vrijwilligerswerk. Ik vind het verschrikkelijk verdrietig als je een dakloze op straat ziet en het je niks kan schelen. Maar is dat dan om die dakloze, of is dat om mijzelf? Als ik een beter mens probeer te zijn, is dat dan om mezelf beter te voelen of geef ik werkelijk om die dakloze?"

Meritocratie

"Veel christenen lopen volgens mij in de val door te denken dat het geloof een meritocratie is. Ik realiseerde me dat alles wat ik deed om moreel beter te zijn eigenlijk voor mezelf was, niet voor anderen. Dat gevoel is volgens mij symptomatisch voor het culturele christendom in mijn land, waarbij politieke met religieuze identiteit is samengesmolten."

Dat inspireerde ook het nummer 'Televangicals', over massapredikers die hun versie van het geloof willen opleggen in hun megakerken. Pijnlijk, vindt ze het. "Want, ik bedoel, als God ondoorgrondelijk is, heeft ieder mens even zoveel kans om God te begrijpen." Daar zit het probleem van dat culturele christendom. Het is losgezongen van de kernwaarden van het geloof, vindt ze. Dat zou moeten gaan om zorg voor de armen, verzet tegen de corrupte macht. Met hun gezinswaarden, hun geloof in God en vaderland, gaan tv-predikers vaak lijnrecht in tegen een basale les van Jezus - die van naastenliefde, zegt ze. "Ik denk niet dat Jezus een Republikein zou zijn geweest. Ook geen Democraat, trouwens."

Ze begrijpt dat ze een tamelijk unieke positie heeft, als hippe, jonge, indieartiest die openlijk praat over haar geloof en hoe ze dat met haar geaardheid combineert. Maar Julien Baker wil liever geen rolmodel zijn, zegt ze. "Ik wil niet die artiest zijn die vertelt hoe je een goed christen moet zijn. Ik zal niet snel mensen vertellen dat ze het fout hebben. Trots is gevaarlijk", grapt ze.

"Maar! Ik ben me bewust van het huidige politieke klimaat in mijn land. En ik vind dat ik het podium dat ik opeens heb gekregen moet gebruiken om mijn stem te laten horen. Daarbij, ik zou denk ik niet anders kunnen. Want het politieke klimaat beïnvloedt overduidelijk hoe ik me voel, hoe ik schrijf, en waarover ik schrijf."

Maar goed, er gebeurt zo veel in de wereld dat pertinent belangrijker is dan haar liedjes of haar mening, besluit ze. "Daarom zijn deze liedjes geen eindproduct. Ze zijn niet alleen een document over hoe mijn leven was op het moment dat ik ze schreef. Ik zie ze ook als steigers, waaromheen mensen hopelijk hun verhalen kunnen bouwen. Of er troost uit kunnen halen. Ik hoop dat ze meer kunnen zijn dan alleen liedjes over mij."

Julien Baker - Turn Out The Lights is vandaag verschenen bij Matador. Volgende week zaterdag 4 november speelt ze in Ekko, te Utrecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden