null Beeld

KlassiekRecensie

Jubileumeditie Gergiev Festival pakt uit met twee wereldpremières

Nevski Prospekt ★★★★☆ / Gergjev en Sjostakovitsj’ Eerste ★★★★☆

Vorig jaar dreigde de gemeente Rotterdam de subsidie voor het Gergiev Festival in één klap stop te zetten. Het jaarlijkse festival rondom de Russische topdirigent Valeri Gergiev zou te weinig innovatief zijn en ‘nauwelijks nieuwe doelgroepen bereiken’. Na veel protest werd uiteindelijk besloten tot een geleidelijke afbouw van de subsidie. Daardoor kan de 25ste jubileumeditie van het festival – die vanwege corona een jaar werd uitgesteld – deze week alsnog in vol ornaat plaatsvinden.

Op donderdag stonden twee wereldpremières op het programma (over innovatie gesproken), die toevallig allebei een mysterieuze Russische dame als onderwerp hadden. Zo was de muziektheaterproductie Nevski Prospekt van regisseur Willem Bruls gebaseerd op de gelijknamige novelle van Gogol, waarin twee jongemannen een onbereikbare droomvrouw najagen.

Terwijl actrice Loes Wouterson het verhaal vertelde en subtiel uitbeeldde, speelden Mengjie Han en Rembrandt Frerichs de afwisselend ironische en hartstochtelijke pianomuziek van Sjostakovitsj, die uitstekend bij Gogols vertelstijl bleek te passen. Een origineel, geslaagd huwelijk tussen literatuur en klassieke muziek.

Op donderdagavond was burgemeester Ahmed Aboutaleb in de Grote Zaal van De Doelen aanwezig om Gergiev en het Rotterdams Philharmonisch Orkest met hun jubileum te feliciteren, waarna de première van Madame en Noir werd ingezet.

De Russisch-Nederlandse componist Alfred Momotenko wil daarmee het beeld oproepen van een demonische, in het zwart gehulde dame die iedereen bij het kaartspelen overwint. Dat demonische was goed hoorbaar in zijn bombastische stukje muziek van nog geen drie minuten, vol bonkige ritmes, wervelende strijkers, onheilspellende kreten van de koperblazers en een orkestratie die zo massief was dat je al snel naar adem snakte.

De satéprikker als dirigeerstokje

Een groter contrast met de daaropvolgende Notenkraker Suite was nauwelijks denkbaar. Tsjaikovski componeerde zijn acht lieflijke melodieën, bij het grote publiek bekend geworden door Disney-film Fantasia, oorspronkelijk voor ballet. Toch besloot Gergiev, misschien nog in de stemming van Momotenko’s spierballenmuziek, de ritmes zo zwaar aan te zetten dat de muziek een beetje slepend werd, en het moeilijk was om je er zwierige ballerina’s of dartelende feetjes bij voor te stellen.

De stevige aanpak van de voormalig chef-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest werkte beter bij de Eerste symfonie van Sjostakovitsj, de climax van de avond, waarin kracht en een beetje overdrijving juist heel welkom zijn. Hier werd de liefde tussen Gergiev, met zijn wapperende handen en karakteristieke satéprikker als dirigeerstokje, en het vlammende orkest duidelijk voelbaar.

Vol energie en met hoorbaar plezier stortten de musici zich in de speelse, steeds duisterder wordende compositie die Sjostakovitsj al op negentienjarige leeftijd schreef, en die uitmondde in extreem luide militaristische fanfares – angstaanjagend en extatisch tegelijk.

Het Gergiev Festival vindt plaats van 15 t/m 19 september in Rotterdam. Zie www.rotterdamsphilharmonisch.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden