.

Filmrecensie Joker

Joker: de man in de marge wil alleen maar gezíen worden

. Beeld .

Joker
Regie: Todd Phillips
Met Joaquin Phoenix, Robert De Niro, Zazie Beetz en Frances Conroy. 
★★★★☆

Het was de grote verrassing van het Filmfestival van Venetië, afgelopen maand: de toekenning van de Gouden Leeuw aan ‘Joker’. De meningen over de wordingsgeschiedenis van Batmans aartsrivaal buitelen sindsdien over elkaar heen. Waar de een een nieuw meesterwerk uit Hollywood ontwaart, ziet de ander een film die boze witte mannen met vuurwapens in de kaart zou kunnen spelen.

Zo werd de tragedie in Aurora gememoreerd waar een 24-jarige schutter zeven jaar geleden het vuur opende op het bioscooppubliek dat naar de Batmanfilm ‘The Dark Knight Rises’ keek. De schutter, die twaalf mensen doodde, zou zich The Joker hebben genoemd. Sommige Amerikaanse bioscopen hebben inmiddels laten weten bezoekers in vermomming (een traditie bij dit soort films) niet toe te laten tot vertoningen van Joker. Het Amerikaanse leger riep het bioscooppersoneel vorige week op waakzaam te zijn.

Waar het om gaat is een film die een welkome afwisseling biedt van het geijkte superheldenverhaal waarin Hollywood grossiert. Niet Batman staat centraal, de superheld, maar zijn nemesis. Het gaat om de man in de marge, de sociale outcast die hunkert naar verbinding en ernaar verlangt gezien te worden. Maar in plaats daarvan wordt hij uitgelachen en uitgekotst, geslagen en geschopt, tot het genoeg is en hij zijn belagers te lijf gaat.

Joaquin Phoenix, fenomenaal als Joker.

Een dieet van een appel per dag 

Joaquin Phoenix, het moet gezegd, is fenomenaal als de eenzame Arthur Fleck die zijn kostje bij elkaar scharrelt door zichzelf als clown te verhuren. Phoenix draagt de film vrijwel in zijn eentje met een lijf dat zo mager is dat je zijn botten kunt tellen. Op een dieet van een appel per dag viel hij ruim 20 kilo af, met als resultaat een man die niet alleen fysiek maar ook psychisch een uitgehongerde indruk maakt.

Mondjesmaat komen we iets over Arthur te weten, dat hij opgenomen is geweest en zeven verschillende medicijnen slikt. Dat hij bij zijn fragiele moeder (Frances Conroy) inwoont en snakt naar een vaderfiguur die hij denkt te vinden in een televisieberoemdheid (Robert De Niro). Hij droomt van zijn buurvrouw (Zazie Beetz), fantaseert over een carrière als komiek. Maar alles wat Arthur aanraakt, is gedoemd te mislukken, of komt niet eens van de grond. Je herkent in Arthur duidelijk iets van De Niro’s antihelden in ‘Taxi Driver’ en vooral ‘The King of Comedy’.

Je weet niet precies of zijn ongecontroleerde lachsalvo’s voortkomen uit zijn clowsnact, of bij een serieuze aandoening horen. Misschien camoufleert hij met de lach zijn pijn. Feit is dat Gotham City begin jaren tachtig een wrede, verdeelde samenleving is waar wapens vrij in omloop zijn en op de geestelijke gezondheidszorg wordt beknibbeld. Het is een wereld waarin Arthur ten valt komt en verrijst als Joker, schietend en dansend in clownskostuum. Joaquin Phoenix krijgt weldra de lichtheid van een tai-chi-beoefenaar en van een tapdanser, zwevend van een betonnen trap.

En allicht dat er in Todd Phillips’ allegorische karakterstudie iets doorschemert van de hedendaagse Amerikaanse samenleving en de bewoner van het Witte Huis. Zie de steenrijke, arrogante zakenman die in de film het burgemeesterschap van de stad ambieert, en in wie Arthur aanvankelijk een vader ziet, een redder. 

Lees ook: 

Joaquin Phoenix: acteren alsof het leven grenzeloos is

Zelf is Joaquin Phoenix wars van glamour, hij mijdt de media en geeft niet graag interviews. In zijn films speelt hij buitenstaanders, eenlingen die worstelen met het leven. Trouw sprak hem over ‘Don’t Worry, He Won’t Get Far on Foot’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden