Boekrecensie

John le Carré - Een erfenis van spionnen: taai en vrij voorspelbaar

Beeld AFP

John le Carré schrijft met zijn nieuwste roman eigenlijk fanfictie voor zichzelf. 

Bejaarde spionnen worden uit hun sluimer gewekt in de nieuwe roman van John le Carré: de briljante en ingetogen George Smiley en zijn stoutmoedige vertrouweling Peter Guillam, oude bekenden uit de grote spionageromans van Le Carré, dienen nog één keer te komen opdraven bij de Britse geheime dienst. Niet om hun stiel weer op te pakken, hemel nee, hun oldschool spionagepraktijken hebben er juist voor gezorgd dat de Dienst (het ‘Circus’) ernstig in opspraak dreigt te raken. Vuile zaakjes van een halve eeuw geleden zijn aan het licht gekomen, nabestaanden van slachtoffers dreigen met de media en een megaproces. Omdat Smiley onvindbaar is, wordt Peter ter verantwoording geroepen. De zaak waar het om draait? Windfall. De fans van ‘The Spy Who Came In From the Cold’ zitten nu op het puntje van de stoel.

Echter, wie onbekend is met Le Carré’s meesterwerk uit 1963 heeft met ‘Een erfenis van spionnen’ een boek in handen waar hij zich niet zo snel raad mee zal weten. Een vorm van fanfictie, maar dan geschreven door de auteur zelf. En zoals alle fanfictie drijft het op het oorspronkelijke werk, maar is het in geen enkel opzicht beter.

Tekst gaat verder onder de foto

John le Carré Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Wereldfaam 

‘The Spy Who Came In From the Cold’ veranderde de klassieke spionageroman voorgoed en bezorgde John le Carré wereldfaam. Het vertelde het verhaal van de aan lager wal geraakte spion Alec Leamas, die door de Britse geheime dienst naar Oost-Berlijn werd gestuurd als dubbelspion. De Koude Oorlog was op zijn hoogtepunt, de Muur net opgetrokken: actueler dan ‘The Spy’ kon een spionageroman niet zijn. De toon was donker, bitter, modern, het boek liet geen spaan heel van de strikte scheiding tussen ‘good guys’ en ‘bad guys’. Wie na lezing van dit boek nog steeds wist vol te houden dat het dolgedraaide spionagespel in de Koude Oorlog noodzakelijk was voor onze veiligheid, die moest in ieder geval ruiterlijk erkennen dat het een vuile, deprimerende zaak was.

In ‘Een erfenis van spionnen’ treffen we de gepensioneerde Peter Guillam aan in zijn plattelandshuis in Bretagne. Als hij naar Londen wordt ontboden voor een gesprek met de nieuwe chef, wordt duidelijk dat Peter geslachtofferd zal worden om het Circus van blaam te zuiveren in de zaak Windfall. We krijgen nieuwe informatie over de oude zaak, uit het Stasi-archief en uit geheime dossiers van Smiley. Nogal taai leesvoer. Als het verhaal toch spannend wordt is ‘Een erfenis’ ineens een vrij voorspelbare thriller over een eenling die door twee machtige partijen op de hielen wordt gezeten. Leuk is dat die eenling een oude man is die zichzelf te oud vindt om te rennen en dus bedaard en met zijn oude spionnenslimheid probeert zijn belagers te slim af te zijn. Voor wie ervan houdt is er genoeg nostalgisch spionnengedoe: achtervolgingen door mannen met flaphoeden, geheime spionnennesten in oude huizen, telefooncellen, microfilms in fietsstangen. Je voelt wel het plezier van de oude meester, maar keeldichtknijpend goed als in ‘The Spy’ wordt het nergens. Als de hoogbejaarde George Smiley op het einde ook nog ten tonele verschijnt om alles glad te strijken (‘Wij zijn nooit meedogenloos geweest, wij hadden een groter mededogen.’) heb je het wel gezien. ‘The Spy Who Came In From the Cold’ kan prima zonder dit boek.

John le Carré
Een erfenis van spionnen
Vert. Rob van Moppes
Luitingh-Sijthoff; 339 blz. €22,99

Penguin-Reeks

Nederland had de wereldprimeur van de nieuwe John le Carré, die twee weken voor de Engelse editie verscheen. Komend jaar zullen 21 boeken van de nu 85-jarige schrijver (wiens echte naam David Cornwell luidt) verschijnen als Penguin Modern Classic - de meest uitgebreide catalogus van een levende schrijver die deze eer te beurt valt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden