John de Mol (geen 'bitcoinmultimiljonair') klaagt Facebook aan vanwege nepadvertenties

Puissant rijk zouden ze worden, maar ze werden ze juist armer. Via advertenties met BN’ers werden ruim 130 Nederlanders bedrogen. Omdat Facebook volgens hem te weinig doet om dit soort oplichters te weren, sleept John de Mol start het bedrijf voor de rechter.

Zelf kan hij het haast ook niet geloven. Behalve miljardair is John de Mol nu ook nog eens ‘bitcoinmultimil­jonair’. En door te investeren in de virtuele munt, jubelt de mediamagnaat onder een foto waarop hij een zelfverzekerde blik in de camera werpt, kunt ook u rijk worden. In twaalf luttele dagen!

Ondanks zijn verzoeken aan Facebook om maatregelen te nemen tegen de verspreiding van dit soort gekunstelde advertenties, zwerven er op het sociale netwerk nog talloze kulberichten met De Mols naam en foto rond. Vandaag start hij daarom een rechtszaak tegen Facebook. Behalve een stop van de frauduleuze advertenties eist hij de gegevens van de afzender.

De uitspraak zal ‘ongelooflijk interessant’ zijn, zegt André Vermeulen van de Fraudehelpdesk, een organisatie die burgers en bedrijven wil behoeden voor oplichting en fraude. “Doet Facebook genoeg om dit soort berichten te weren? Het zijn pogingen tot oplichting. Hopelijk komt er jurisprudentie waarop we ook in andere gevallen kunnen terugvallen.”

Snelgroeiend probleem

De Mol is niet de enige bekende Nederlander wiens naam en gezicht is misbruikt om mensen te verleiden tot nepinvesteringen. Ook Matthijs van Nieuwkerk, Waylon en Humberto Tan prijken op clickbait. Het is een snelgroeiende vorm van fraude.

In de VS circuleert deze beroemdhedentruc al een aantal jaar, zegt Vermeulen, in Nederland is het een vrij nieuw verschijnsel. “In december stond de teller op vier, maar in de eerste drie maanden van dit jaar liep het aantal meldingen over dit type fraude op tot 135. Die 135 mensen zijn samen 1,7 miljoen euro kwijtgeraakt.”

Wie op Facebook of Instagram zo’n quatsch­advertentie aanklikt, mag in de meeste gevallen direct 250 euro inschrijfgeld betalen. Daarna bellen de oplichters over de investering in bitcoin of aandelen. Zie je bij nader inzien af van de belegging, dan kun je fluiten naar je inschrijfgeld.

“Ga je door en leg je een aantal duizenden euro in, dan gaat drie weken later opnieuw de telefoon: de koers is flink gestegen. Maar cashen? Beleggers kunnen beter herinvesteren om de winst nóg groter te maken. Haak je af en zeg je stop, dan blijkt je geld ­verdwenen, net als de bitcoinhan­delaat, waar waarschijnlijk een internationaal fraudeursnetwerk achter zit.”

Niet perfect

Het bedrog uit zijn naam raakt De Mol. “De maatregelen die ik vraag, hou­den niet meer en niet minder in dan dat Facebook zich ogenblikkelijk houdt aan zijn eigen advertentie­beleid en niet in strijd handelt met de Nederlandse en Europese regel­geving”, zegt hij over het kort geding.

Facebook stelt begrip te hebben voor de frustratie van De Mol en zijn lotgenoten. “Onze huidige opsporingssystemen zijn niet perfect”, erkent het bedrijf. “Het is ook lastig, omdat oplichters steeds manieren vinden om onze fuiken te omzeilen. Desondanks werken we hard aan nieuwe mogelijkheden om hen te ­weren en gebruikers te helpen.”

Hoever wil het bedrijf daarin gaan? Advertenties brachten vorig jaar 55 miljard dollar in het laatje. Is het ­bedrijf te streng voor adverteerders, dan zal het die inkomsten rap zien slinken.

Het is niet voor het eerst dat een beroemdheid een rechtszaak tegen Facebook begint. Afgelopen januari schikte het bedrijf in een zaak die de Britse journalist Martin Lewis had aangespannen tegen het sociale netwerk, dat volgens hem onvoldoende ondernam tegen betaalde advertenties die zijn naam en gezicht misbruikten. Facebook maakte 3 miljoen pond over naar Citizens Advice, een organisatie die door Lewis is opgericht om schade door nepadvertenties tegen te gaan.

VS onder­zoeken de macht van techreuzen 

Het Amerikaanse Congres start een onderzoek naar de dominante marktpositie van Facebook, Google, Apple en Amazon. De overheid wil uitpluizen of deze gigantische techbedrijven hun machtspositie misbruiken en monopolisten zijn. Zo is Mark Zuckerberg niet alleen eigenaar van Facebook, maar ook van Instagram en WhatsApp. Bovendien probeerde hij in het verleden ook Snapchat over te nemen. Die app is zijn enige concurrent in de Verenigde Staten.

Hoewel er misschien geen aanleiding voor een daadwerkelijke aanklacht wordt gevonden, is de plotselinge aandacht voor machtsmisbruik van Facebook en co opvallend. Europa heeft de teugels voor techgiganten de afgelopen jaren al aangetrokken, de VS hielden zich tot nu toe op de vlakte.

Lees ook:

Facebook zoekt een nieuwe identiteit

Als facebookbaas Mark Zuckerberg zijn privacybeloftes nakomt, dan wordt het sociale platform nog eens het heilige boontje van het internet. Maar er blijft twijfel.

Waarom is het erg dat Facebook alles van ons weet?

Waarover debatteren filosofen als ze onder elkaar zijn? Trouw doet maandelijks verslag van een discussie. Dit keer met ethici in Amsterdam. Wat is privacy? En waarom moeten we daarvoor vechten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden