Libris Literatuurprijs

Jeroen Brouwers wint Libris Literatuurprijs 2021 voor roman over ‘woest kolkend innerlijk leven’

Jeroen Brouwers, winnaar van de Libris Literatuurprijs 2021. Beeld Atlas Contact, Jolanda Swennen
Jeroen Brouwers, winnaar van de Libris Literatuurprijs 2021.Beeld Atlas Contact, Jolanda Swennen

Met zijn wervelende roman Cliënt E. Busken, het sluitstuk van zijn carrière, heeft Jeroen Brouwers maandagavond de Libris Literatuurprijs 2021 gewonnen.

Meneer Busken kan geen kant op. De hoogbejaarde demente man slijt zijn dagen in een rolstoel, opgesloten in een verzorgingstehuis. Ogenschijnlijk staart hij maar wat voor zich uit, maar in zijn hoofd gist en borrelt het. Hij is woedend omdat de wereld en de woorden hem ontglippen.

De foeterende Busken is het hoofdpersonage uit de roman Cliënt E. Busken. Het boek leverde Jeroen Brouwers gisteravond de Libris Literatuurprijs 2021 op, goed voor vijftigduizend euro. Vanwege zijn broze gezondheid was de schrijver niet bij de uitreiking. Hij heeft de prijs nooit eerder gewonnen.

‘Hilarisch, ontroerend, griezelig en ontluisterend tegelijk’

De vakjury, aangevoerd door PvdA’er Lilianne Ploumen, noemt de roman ‘hilarisch, ontroerend, griezelig en ontluisterend tegelijk’. De juryleden prijzen het ‘woest kolkend, opvlammend innerlijk leven’ van het personage, dat in een eindeloze monologue intérieur zijn gal spuwt. Als lezer zit je opgesloten in Buskens hoofd. “Wat een perspectief. Wat een zinsbegoocheling.”

Brouwers (81) bedacht de roman toen zijn vrouw een paar dagen naar het ziekenhuis moest. Zij wilde hem thuis niet alleen achterlaten en bracht hem daarom een weekje naar een bejaardencentrum. Geen feest, als we mogen afgaan op de verwensingen die Busken inwendig op zijn omgeving afvuurt: “Wat denk jij wel wiewat je bent, gebutste mafklapper, en tegen wie je het hebt. Weet jij wel wie ik ben. Ik ga zelf over mijn welbevinden en daar heb jij met je lurpse ouwe gepenkop geen spleet mee te maken of iemand anders hier lazer op.”

‘Oorverdovend en doodvermoeiend’

Trouw-recensent Rob Schouten prees vorig jaar het barokke, woordenrijke taalgebruik in de roman. Met één kanttekening: “Je moet er wel voor in de stemming zijn, want dit virtuoze proza is oorverdovend en doodvermoeiend; na een paar hoofdstukken moet je het steeds even wegleggen”.

Brouwers publiceert sinds 1961. De grootste bekendheid verwierf hij met de roman Bezonken rood, over zijn kleuterjaren in een jappenkamp. Hij wilde zijn loopbaan afsluiten met ‘iets merkwaardigs, iets experimenteels’, zei hij onlangs in de NRC. Nu is zijn oeuvre voltooid. “Wat men inspiratie noemt, ik heb het niet meer. Ik ben gewoon dood van boven.”

Naast Brouwers waren er nog vijf anderen genomineerden: Simone Atangana Bekono (Confrontaties), Gerda Blees (Wij zijn licht), Merijn de Boer (De Saamhorigheidsgroep), Erwin Mortier (De onbevlekte) en Marieke Lucas Rijneveld (Mijn lieve gunsteling). Alle genomineerden krijgen 2500 euro. Vorig jaar won Sander Kollaard met Uit het leven van een hond.

Lees ook:

Een lijst waar niemand iets over te mekkeren heeft

De jury van de Libris Literatuurprijs stelde een voorbeeldig diverse shortlist samen, vindt Gerwin van der Werf. Hij bespreekt de genomineerde romans en kiest de (meest verrassende) winnaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden