Klassiek & zo

Je kunt eigenlijk niet níet schrijven over een uitvoering van het ‘War Requiem’

De kathedraal van Coventry.Beeld -

Eigenlijk had ik het hier willen hebben over de overleden diva Montserrat Caballé, maar ik zag me gedwongen dat plan te wijzigen. 

Ik had de Catalaanse sopraan natuurlijk al uitgebreid herdacht op de site en in de krant, maar je kunt het niet ­genoeg over Caballé hebben. Ik had zullen schrijven over haar erfenis, over hoe ik als jongen van 14 ge­fascineerd luisterde naar die hoge bes, die ze als Liù in Puccini’s ‘Tu­randot’ ­produceerde – een noot die etherisch zacht en gewichtloos door mijn kamertje zweefde, als een ­veertje in de lucht. Zoiets had ik nog nooit gehoord.

Nachtenlang luisteren

Ik had zullen schrijven hoe ik steeds meer van haar ontdekte en hoe ik later met mijn boezemvriend in onze studiejaren nachtenlang luisterde naar haar Elisabetta, haar Aida, haar Norma, haar Leonora, haar Salome. Of hoe we stil werden van die andere hoge bes, die in Verdi’s Requiem. Verdi schrijft in zijn partituur dat die noot ppp , ­pianississimo dus, ­gezongen moet worden. Caballé plukt die bes moeiteloos uit de lucht en koestert het ragfijne draadje geluid liefdevol en lang, gedragen door haar onnavolgbare ademsteun.

Dat had ik hier dus allemaal uit de doeken willen doen toen donderdag een ander requiem bruut door die plannen heen fietste. Het Concertgebouworkest heeft deze week het ‘War Requiem’ van Benjamin Britten op de lessenaars gezet. Elke herfst, het uitgerekende jaargetijde voor bezinning en verval, voert het orkest traditioneel een Requiem uit en deze keer was het de beurt aan dat van de pacifistische Britten. Die componeerde voor de heropening van de gebombardeerde kathedraal van Coventry een uiterst origineel werk, een dodenmis waarin de oorlog zelf ten grave wordt gedragen.

Als teken van verzoening na de Tweede Wereldoorlog had Britten de solopartijen geschreven voor een Russin, een Brit en een Duitser, de nationaliteiten die tegen elkaar gestreden hadden. Helaas kreeg Galina Visjnevskaja geen visum van de ­Sovjet-autoriteiten, waardoor ze op de wereldpremière in 1962 in ­Coventry verstek moest laten gaan. Twee jaar later was ze er wel, toen het Concertgebouworkest en Bernard Haitink op het Holland Festival de première van het werk op het continent verzorgden. Een historische uitvoering met Britten zelf als tweede ­dirigent. Zou daar nou geen live-­opname van bestaan?

Huiveringwekkend

Je kunt eigenlijk niet níet schrijven over een uitvoering van dit aangrijpende werk – het voelt bijna als een verplichting om dat wél te doen. Gianandrea Noseda, ingevallen voor Mariss Jansons, dirigeerde er donderdag een prachtuitvoering van. Met een Russin (Elena Stikhina), een Brit (Mark Padmore) en een Duitser (Michael Volle) als fantastische solisten, het Groot Omroepkoor en het Nationaal Kinderkoor. Het blijft elke keer verbazingwekkend, zo niet huiveringwekkend, hoe Britten de Latijnse teksten van de dodenmis verbindt aan de oorlogspoëzie van soldaat Wilfred Owen. En over zacht zingen gesproken: hoe het Groot Omroepkoor dat hier voor elkaar kreeg, was een staaltje perfecte koorzang. Hun ‘Amen’ zoemde net zo zacht als Caballés ‘Requiem’.

Probeer vandaag naar het Concertgebouw te gaan, of zet de ­radio aan voor de live-uitzending. Zoek op internet naar een YouTube-filmpje van het a cappella Requiemfragment in Verdi’s dodenmis met die onwaarschijnlijke wonder-bes van Montserrat Caballé. Of doe het allebei en laat u troosten.

Lees ook:

Peter van der Lint schrijft iedere week over de wereld van de klassieke muziek. Al zijn columns vindt u op trouw.nl/klassiekenzo

Montserrat Caballé (1933-2018): Zo hemels zacht zingen als zij, kon niemand anders

In Barcelona stierf  Montserrat Caballé, een van de grootste operasopranen van de vorige eeuw. Ze was vooral beroemd om haar onwaarschijnlijk zachte, hoge noten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden