Je huis opvouwen en het meenemen in een koffer

De ‘suitcase homes’ van Do Ho Suh zijn demontabel en zo licht dat ze in een koffer kunnen. Beeld Antoine van Kaam

De Koreaanse kunstenaar Do Ho Suh verbeeldt heimwee en ontheemding in stoffen replica’s van zijn voormalige woonhuizen. Museum Voorlinden laat ze zien op een sublieme tentoonstelling.

In verhalen van vluchtelingen die alles moesten achterlaten, klinkt vaak heimwee door naar hun huis, of het nu een krot was of een villa. Het liefst hadden ze het willen meenemen. Je vertrouwde huis opvouwen, in een koffer stoppen en meedragen naar je nieuwe bestemming: de Koreaanse kunstenaar Do Ho Suh doet het. In Museum Voorlinden in Wassenaar heeft hij delen van de verschillende huizen waarin hij heeft gewoond – in Seoul, New York, Londen en Berlijn – neergezet.

Het zijn nagenoeg exacte replica’s, uitgevoerd in transparante stoffen, met de hand genaaid en geborduurd. De verschillende ruimtes heeft hij aan elkaar gekoppeld, zodat je er doorheen kunt lopen. Aan deurklinken, lichtknopjes, ornamenten en stopcontacten kun je zien in welk huis je bent. 

Ouderlijke woning

‘Suitcase homes’ noemt Do Ho (1962) ze. Ze zijn demontabel en zo licht dat ze in een koffer kunnen. Wat het betekent om ‘thuis’ te zijn of dat gevoel te missen, realiseerde hij zich toen hij verhuisde naar New York om daar zijn kunststudie voort te zetten. Ver van huis, de taal nog niet machtig, miste hij zijn ouderlijke woning in Seoul zo dat hij zijn gevoelens met pen, waterverf en garen op papier weergaf.

In Voorlinden hangen tientallen tekeningen van huizen hangend aan een parachute, en zelfportretten waarin het huis onderdeel is geworden van zijn lichaam. Met duizenden draden die uit de gevel van het door zijn vader gebouwde traditionele Hanok-huis waaieren, symboliseert hij zijn ontheemding. Zijn ideale huis tekent hij op een brug tussen zijn geboorteland en Amerika. Het raakt je recht in het hart hoe hij ongrijpbare universele thema’s als heimwee, herinneringen en ontworteling weet te vangen.

Dat New York uiteindelijk toch als een nieuw ‘thuis’ voelt, verbeeldt hij in een rode trap die in de ruimte zweeft en die je alleen in je verbeelding kunt beklimmen. Het is de trap die zijn appartement scheidde van dat van zijn huisbaas, die zijn beste vriend zou worden. Opvallend genoeg zijn het nooit huiskamers die Do Ho reconstrueert, maar altijd tussenruimtes die je van de ene plek naar de andere brengen: een gang, trappenhuis of overloop. Ze symboliseren voor hem de levensreis. Hij ziet het leven als een ‘gang zonder vast startpunt of bestemming’. 

Migratiestromen

Behalve tekeningen en architectonische installaties maakt hij ook ragfijn gedetailleerde maquettes: van een huis dat verplaatsbaar is op een vrachtwagen en een rijdend eenpersoonshotel, dat ook daadwerkelijk is gerealiseerd en rondrijdt. ‘Thuis is overal en nergens’ staat er op de deurmat.

Het traditionele huis waarin hij opgroeide zweeft als een brug tussen twee Victoriaanse gebouwen. Daarmee roept hij de in deze tijd van migratiestromen actuele vraag op: verlies je je identiteit als je in aanraking komt met andere culturen? Dat kruisen van culturen verbeeldt hij ook in een aandoenlijke film die hij vanuit kinderperspectief maakte, door camera’s te bevestigen aan de buggy van zijn dochters. Hij rijdt ermee door Londen, waar hij nu woont met zijn gezin, en ook door Seoul. We horen flarden Engels en Koreaans. Hij voelt zich overal thuis, hij is een wereldburger geworden. 

Dit is de eerste solo-expositie in Nederland van de in Azië en de VS beroemde Do Ho. Hij is moeilijk te benaderen, zegt directeur Suzanne Swarts van Voorlinden. “We hebben hem toch weten te verleiden tot een bezoek en toen was hij op slag verliefd op onze daglichtzalen.” Niet alleen het licht is subliem, ook de tentoonstelling.

Do Ho Suh, t/m 29 september in Museum Voorlinden, Wassenaar.
★★★★★

Lees ook:

Een museum om te beleven

Een ‘perfect’ museum moest het worden, van internationale allure. Zoals Joop van Caldenborgh het wil, gebeurt het. In Wassenaar staat nu het Museum Voorlinden voor zijn imposante collectie hedendaagse kunst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden