null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnFranca Treur

Je hoeft de dag niet te beginnen met Chopin of het alfabet

Dit is mijn laatste column voor Trouw, en omdat ik me afvroeg of er iets van een lijn in had gezeten, las ik mijn eerste nog eens door. Die ging over het literaire leven, het in de gaten houden van andere schrijvers. Op dat moment las en schreef ik niet zoveel, want ik had net een boek af. Nu lees en schrijf ik weer zoveel ik kan, maar door corona bestaat er niet meer zoiets als een literair leven. Voor zover ik kan nagaan. Wat andere schrijvers doen, weet ik eigenlijk niet. Schrijven, denk ik.

Het begin is een staat van genade. Nog niets is begonnen, nog niets is beoordeeld, nog niets is mislukt. Zoals een mens aan het leven begint, zonder schuldgevoel, zonder plichten, zonder jaloezie, zonder angst het niet te redden.

Mooi vind ik de metafoor van het lege vel voor de psyche van het net geboren kind. (Voor mij een extra aansprekende vergelijking, want tijdens de jaren van columneren was er ook in mijn lichaam iets begonnen.) Een nieuwe baby, een leeg vel. Enkel nog belofte.

Zodra de eerste zin op papier staat, is er een weg ingeslagen, en is er bij de schrijver teleurstelling over onbenutte mogelijkheden. Over de toon van de columns dacht ik vooral na, toen. Dat had – denk ik nu – helemaal niet gehoeven, de toon komt vanzelf mee met je persoonlijkheid. Die zit als het ware in je. Zoals een kind zijn genen heeft die tot uitdrukking komen, of dat nu gewenst gedrag oplevert of niet.

Niet alles is cultuur

De idee dat een kind als een onbeschreven blad aan het leven begint, is trouwens alweer op z’n retour. Lange tijd hebben we gedacht dat je niet als vrouw geboren wordt maar tot vrouw wordt gemaakt (Simone de Beauvoir). Nu zeggen onderzoekers als de cognitieve psycholoog Steven Pinker weer dat biologie een veel grotere rol speelt dan we dachten. Dat niet alles cultuur is, maar dat je juist als ouders na het doorgeven van je genen weinig meer toevoegt. Zo valt intelligentie niet te bevorderen. En leert een kind taal niet van jou, maar van zijn leeftijdgenootjes. Liefde voor klassieke muziek of boeken schijn je als ouders na de geboorte niet meer te kunnen meegeven, het zit er al in, of niet, of hij kijkt het later af van zijn vriendjes en vriendinnetjes.

Dat geeft ouders rust. Je hoeft de dag niet te beginnen met Chopin, verplichte blokken of het alfabet. Geen boekjes waar hij geen zin in heeft, geen verplichte sessies op een babyxylofoon. Je hoeft überhaupt niet zoveel cognitiefs met je kind, behalve zorgen dat je het samen leuk hebt. En het is fijn tijdverdrijf om hem iets te leren, te zien hoe hij ervan geniet dat de wereld voor hem opengaat.

Iets soortgelijks leerde ik ook bij het schrijven van columns. Er hoeft niet altijd zoveel qua analyse, redenering of onderwerpkeuze. Waar men het meest op aansloeg was een persoonlijke anekdote, en daar is nooit tekort aan. Het werd steeds vanzelfsprekender om ze ook op te schrijven.

De laatste paar zomercolumns moesten niet over literatuur gaan, maar over leven in het algemeen, dus schreef ik over sporten tijdens de familiedag. Een thema dat volop leeft, want alle Treurtjes werden daar op straat op aangesproken. Ik geef het Trouw maar mee als onderwerp om nog eens lekker mee uit te pakken. Intussen zwaai ik af. Het was fijn hier.

Dit was, voorlopig, de laatste column van Franca Treur voor Trouw. Reacties naar: zomertijd@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden