Vandaar dit boek

Je bent al mooi: Door de billen van Kim Kardashian viel het kwartje

Liesbeth Woertman (1954), hoogleraar psychologie Universiteit Utrecht.

Twee jaar geleden werd ik ernstig ziek. Toen mijn behandeling was afgelopen, was ik nog steeds te ziek om te werken. Ik had baarmoederhalskanker. Om er bovenop te komen moest ik mij richten op alles wat ik nog kon, maar had het gevoel dat mijn IQ na die zware behandelingen wel met 20 punten gedaald moest zijn. Vroeger vond ik het fijn om me helemaal op een groot project te focussen. Kon ik dat nog?

Dat project werd dit boek, waar ik voor mijn ziekte al twee hoofdstukken van had geschreven. Het ging goed: nooit heb ik een boek sneller geschreven dan ‘Je bent al mooi’. Het werk is sterk beïnvloed door mijn ziekte. Ik ben daar de essentie van het leven door gaan zien. Ik heb ervaren wie en wat mij gevormd hebben: mijn moeder, mijn vader en broers, een katholieke opvoeding, vriendinnen, mijn studie, een paar boeken, mijn ziekte en mijn kleinkinderen. Hoewel dit over mijn eigen leven gaat, zal dit patroon voor veel mensen herkenbaar zijn.

Identiteiten

Hoe die identiteiten zich verhouden tot het uiterlijk? Laat ik beginnen te zeggen dat uiterlijk voor mij nooit zo belangrijk was. Gek hè, want ik heb juist onderzoek gedaan naar de psychologie van het uiterlijk. Maar per- soonlijk geef ik mijzelf gewoon een 7: niet lelijk, niet uitzonderlijk mooi. Maar wat mij vooral interesseert is hoe je je kunt voelen onder dat uiterlijk. Dat hangt samen met de sociale rollen die je inneemt, en de lichaamsbeelden die daar bij horen. Voor een moeder geldt een ander schoonheidsideaal dan voor een werkende vrouw. De een kan wat voller zijn, de ander eerder slank. Is voor jou de rol als vriendin heel belangrijk, of wil je juist seksueel aantrekkelijk zijn, dan ben je waarschijnlijk gevoeliger voor een jeugdig schoonheidsideaal. In al die verschillende rollen en identiteiten die je in het leven inneemt, brengen mensen hiërarchie aan. In hetzelfde lichaam kun je je goed voelen in de ene rol maar minder in een andere. Die variatie in emoties vind ik fascinerend.

Schoonheidsideaal

Maar er is wel iets aan het veranderen. Het schoonheidsideaal wordt steeds meer hybride. Het moderne ideaalbeeld laat beter zien hoe gelaagd de identiteit van de mens is. Mijn studenten vinden het nu mooi om hun haar grijs te verven. Maar het kwartje viel bij mij echt toen ik de billen van Kim Kardashian zag. Dikke billen waren nooit een wit en westers schoonheidsideaal, maar dat zijn ze nu wel. En toen ik de krantenbijlagen over mannenmode bekeek, kon ik bijna niet zien of ik met mannelijke of vrouwelijke modellen te maken had. Die scherpe kaaklijn die wij in het Westen zo mooi vinden bij mannen, zie je nu ook bij vrouwen.

Dat kantelende schoonheidsideaal is volgens mij een gevolg van de toenemende maakbaarheid van de mens. De mens was al niet zo natuurlijk meer met brillen, kunstgebitten en geverfd haar. Maar het gaat steeds sneller in de biotechnologie: geslacht kan veranderen, embryo’s kunnen gemaakt worden, met cosmetische ingrepen is ook leeftijd je niet altijd meer aan te zien. In de mode zie je dat terug in de genderneutrale, robotachtige modellen. Het is de vraag of het Amerikaanse en Europese ideaalbeeld in de schoonheidsindustrie dominant blijft. De opmars van zwarte modellen op de covers van grote modebladen is aanzienlijk. Ook dikke modellen timmeren aan de weg. Ik sluit niet uit dat ik een omwenteling in het westerse, witte schoonheidsideaal nog ga meemaken.

Je bent al mooi. De schoonheid van imperfectie 
Liesbeth Woertman
Ten Have; 176 blz. € 18,99

In de rubriek ‘Vandaar dit boek’ vertellen schrijvers over hun drijfveren achter het schrijven van een boek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden