Naschrift

Jannie Karst (1941-2018), de koningin van het Drentse lied, deed zich nooit beter voor

Een recent portret van Jannie

Jannie Karst, dochter van een turfsteker, groeide uit tot de koningin van het Drentse lied. Zingen in haar moerstaal kwam recht uit haar hart.

In Drents dialect schreef Jannie Karst - Dubbelboer haar mooiste liedjes. De meeste gingen over alledaagse dingen: een vlinder, een vlieg, een gesprekje met iemand. En ze vertolkte oude schoolliedjes. 

Vaak genoeg werd haar gevraagd om die Drentse liedjes te vertalen naar het Nederlands, maar dan zat het gevoel er niet meer in. 'Het vuult zo warm als ik Drents heur...', zong zij. Veertig jaar vormde zij met haar zoon René het Duo Karst. Jantje (Jannie) Dubbelboer werd op 5 december 1941 geboren in de turfkolonie in Emmererfscheiderveen.

Turf stapelen

Ze was de jongste van drie en haar vader, Harm Dubbelboer, verdiende amper de kost met turf stapelen. De armoede in het gezin en de ongezonde leefomgeving, bezorgden Jannie, zoals meer turfkoloniekindjes, bronchitis. Hiervoor ging ze naar een kuuroord op Schiermonnikoog.

Eenmaal thuis kon ze weer zingen, samen met haar moeder Roelfina Dubbelboer-Kroeze, die christelijke liedjes begeleidde op een klein traporgeltje. Jannie was een vaderskind, hij liet haar meer haar eigen gang gaan. En dat was wel nodig, want Janny was een dondersteen. Ze was een kei in catechisatie ontlopen en liet haar zus Lies zweren het thuis niet te verklappen. Toen haar broer Mans bij een sjoelwedstrijd een gitaar won, zeurde ze net zolang tot ze het kreeg. 

Gitaarlessen kreeg ze van de kerkorganist, maar die eindigden zo vaak in knallende ruzie dat de organist het voor gezien hield. Jannie ontmoette als tiener bij een toneelclub Hennie van Klinken en samen richtten ze zangduo The Singing Sisters op - de meisjes zouden hun hele leven bevriend blijven. Ze hadden van meet af aan succes, traden geregeld op en wonnen talentenjachten. Eén keer wonnen ze een proefopname voor een grammofoonplaatje. Met de hele familie, vrienden en fans reisden ze af naar de opnamestudio in Heemstede, maar eenmaal daar bleken hun verwachtingen te hoog. Ze keerden zonder plaatje terug in Emmen.

Manicure

Na de huishoudschool ging Jannie werken als manicure bij de AKU, de Algemene Kunstzijde Unie (later Akzo). Ze verzorgde de nagels van de medewerkers, die werkten met synthetische garens. Ze was net twintig toen een jongeman naar haar toe kwam en vroeg ook zijn nagels te verzorgen. Deze 23-jarige Henk Karst werkte tijdelijk in de fabriek om elektrische kabels te leggen. "Ze was mooiste meisje van Emmen, ik hield haar al dagen in de gaten", vertelt hij. 

Jannie en Henk in hun jonge jaren Beeld Dana Ploeger

De liefde bloeide op. Ondanks dat ma Dubbelboer niets zag in die hervormde knul uit Nieuwlande verloofden ze zich. Om dat te vieren gingen Henk en Jannie een dagje naar zee, op zijn Magneet-brommer. Vlak buiten Emmen sloeg het stel over de kop, maar volledig gebutst en bezeerd reden ze stug door naar Scheveningen. Hand in hand stonden ze in zee. Jannie vond het een eindeloos avontuur. Maar diezelfde dag moesten ze weer terug, want samen de nacht doorbrengen was uit den boze.

Toen ze in 1964 trouwden, liet Jannie maar wat graag de armoede en Emmen achter zich. Ze betrokken een flat in Hoogeveen en kregen drie kinderen: René, Tanja en Erika. Toen stond ze voor de lastige keuze: verder met zingen of het moederschap? Ze parkeerde haar ambities en zong jarenlang alleen thuis tijdens de afwas.

Tot het gezin op vakantie ging naar Zuidwolde, en Jannie en haar 11-jarige zoon René op de camping invielen voor een uitvallende zanggroep. Dat smaakte naar meer. Henk zag handel in het duo en gaf ze op voor een talentenjacht in Hoogeveen. Ze gingen meteen repeteren en er moest een naam komen; ze kozen voor de gelegenheidsnaam Duo Karst.

Jannie en haar zoon René tijdens een talentenjacht in 1982 Beeld Dana Ploeger

Toen ze wonnen stond in de krant: 'Duo Karst wint talentenjacht' en zo bleef de naam overeind. Moeder en zoon bleven zingen, veertig jaar lang. In het begin ging het hele gezin mee naar alle optredens. Henk werkte overdag bij de PTT en regelde 's avonds de centen en het geluid. Het gezin verhuisde naar een boerderij in Zuidwolde en in de tuin plaatste haar man een schaftkeet. Daar zat ze het liefst 's nachts liedjes te schrijven.

Ze krabbelde overal liedteksten op. Na haar dood vond Henk nog enkele schrijfsels. 'Verzoening is de sleutel, waarmee lang gesloten deuren opengaan', was een van de laatste.

Dagelijks leven

Haar liedjes spraken velen aan, ze gingen over het dagelijkse leven. Jannie deed zich niet beter voor dan de gewone Drenten. 'Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg', was voor veel Drenten een waar motto. Die bescheidenheid vond ze weleens jammer. Ze was maar wat jaloers op Jacques Brel, die vol trots over zijn Vlaanderen kon zingen. 'Ik zul wel willen zingen over Drenthe zoas Brel over Vlaanderen zung.'

Toch drukte zij met haar liedjes een stempel op de Drentse muziekcultuur. In haar begintijd was zingen in dialect verre van modern, maar Jannie raakte een snaar en vond een groot publiek. Zo slaagde ze erin zingen in haar eigen taal tot een ware cultstatus te verheffen. Wat zij zaaide konden zangers als Daniel Lohues en de mannen van Mooi Wark later oogsten. Begin jaren tachtig brak het duo definitief door na een optreden op de 'Drentse Aovend'. Haar lied 'Vlinder' werd bewierookt. Zelfs de kritische Jacques d'Ancona schreef: 'Beelden van artistieke speurzin, van gedurfde liedjes- en tekstkeus tussen ernst en humor. (...) Eenvoudige akkoorden, weliswaar en geen halsbrekende toeren, maar een indringend optreden.'

Er kwamen tientallen elpees, cd's en televisie-interviews. Het album 'Tussen Dreumen en zeker weten' werd een gouden plaat en in 2004 ontving ze een koninklijke onderscheiding - een hele eer. Jannie en René waren regionale beroemdheden.

Ook thuis draaide alles om Duo Karst. Je zou bijna vergeten dat ze nog twee dochters had. De jongste dochter betrad ook de muziekwereld als zangeres Erikah en Tanja koos voor het moederschap. "Maar ze was net zo goed trots op de sokken die ik breide, voor ma was iedereen gelijk", vertelt Tanja.

Het leven van Jannie verliep zorgeloos. Wat tegenzat was haar gezondheid, ze kreeg op haar 47ste diabetes. Dat vond ze gedoe, ze vergat geregeld haar medicijnen. Negen jaar geleden was ze oververmoeid en grieperig, ze knapte maar niet op. "Het lijkt wel alsof ik mijn handen en voeten verlies", zei ze. Drie maanden lag ze in coma, niemand wist wat ze mankeerde.

Afhankelijk

Tot haar zoon iets las over het Guillain-Barré Syndroom, een zenuw- en spieraandoening. Daarna knapte ze toch op en stond enkele maanden later weer op het podium. Wel bleef ze moeilijk lopen en werd ze afhankelijk van anderen - iets dat ze moeilijk kon accepteren. Ze haalde de hoge noten niet meer; dat alles maakte haar soms kribbig en kortaf.

Het jaarlijkse concert 'Kerst met Karst' in 2017, met zoon René en dochters Tanja en Erika Beeld Dana Ploeger

Inmiddels koos René meer zijn eigen pad en maakte de nummer 1-hit 'Liever te dik in de kist'. Hoewel ze trots was op zijn succes, vond ze het liedje minder passend. "Zo heb ik je toch niet opgevoed", zei ze dan. Als laatste trad ze op tijdens de jaarlijkse show Kerst met Karst. Half februari ging Jannie ineens achteruit. In korte tijd takelde ze af, ze ging naar het ziekenhuis en kwam niet meer bij kennis. Rond haar bed werd nog drie dagen muziek gemaakt. Op 23 februari overleed Jannie, in het ziekenhuis in Emmen, niet ver van haar geboorteplek. Ze werd in besloten kring gecremeerd, maar vele Drenten namen die week afscheid van haar tijdens een herdenkingsdienst in theater de Tamboer. Op de plek waar haar grote succes begon.

Jantje (Jannie) Dubbelboer werd geboren op 5 december 1941 in Emmererfscheiderveen, ze overleed op 23 februari 2018 in Emmen.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden bekende of heel gewone mensen. Een tip voor Naschrift? Mail naar naschrift@trouw.nl. Eerdere afleveringen: trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden