TaalTon den Boon

Jamaarzegger wordt het nieuwe woord voor een scepticus of een goedprater

Ja, maar ... Met die woorden ­beginnen we al decennia tegenwerpingen. ‘Ja, maar wat nieuw is, is niet altijd goed.’ Soms heeft zo’n tegenwerping een dubbele bodem en spreekt er een stil verwijt uit: ‘Ja, maar wie in zee zwemt, neemt nu eenmaal bewust risico’s’.

‘Ja, maar ...’ wordt ook gebruikt om twijfel te zaaien of ergens vraagtekens bij te plaatsen. Let maar eens op hoe vaak klimaat- en coronasceptici ‘ja, maar ...’ zeggen. Of voorstanders van vuurwerk: ‘Ja, maar ongelukken komen door illegaal vuurwerk’. Vroeger kon je als opvoeder, onderwijzer of overheid nog autoritair reageren met ‘niks te jamaren!’ Maar ja, vroeger ...

Sinds de moord op Samuel Paty ligt ‘ja, maar ...’ ook politiek gevoelig. ‘Ja, maar ...’ is een beproefde ­inleiding op het excuus waarmee sommigen de schuld bij het slachtoffer leggen: ‘Ja, maar de cartoons die hij liet zien ...’

I believe in free speech, but ...’ Op basis van dat cliché introduceerde schrijver Salman Rushdie in 2015 de term but brigade (jamaarbrigade) voor mensen die een misdrijf impliciet goedpraten door te suggereren dat het slachtoffer het zelf heeft uitgelokt.

Klaar met de jamaarbrigade

Afgelopen week werd duidelijk dat de politiek helemaal klaar is met onze eigen jamaarbrigade, die vlak na de moord op Paty een petitie startte om belediging van de profeet Mohammed strafbaar te stellen. In het NOS-journaal vatte Ron Fresen het standpunt van de Kamer samen: “Steeds meer partijen trekken een duidelijke grens. De reactie na een aanslag mag nooit zijn: ja maar die spotprenten, ja maar die leraar”.

‘Ja, maar...’ krijgt zo een negatieve bijklank. Dat geldt ook voor het woord jamaarzegger, dat nu en dan in de media te horen is. De betekenis daarvan verschuift van iemand die onschuldige tegenwerpingen maakt naar iemand die tersluiks feiten in twijfel trekt en misstanden goedpraat.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden