Opinie

Ivo van Hove zet acteurs gevangen in kostuum en decor

AMSTERDAM - Klokgebeier, orgelmuziek en aan- en uitfloepend neonlicht begeleiden de jacht op de hugenoten in de voorstelling 'De slachting in Parijs' van Hafid Bouazza. De schrijver baseerde zijn stuk op 'The Massacre at Paris' van Shake speare's tijdgenoot Christopher Marlowe. Van dit laatste stuk zijn vooral in de laatste bedrijven slechts enkele scènes bewaard gebleven, maar Bouazza heeft in grote lijnen Marlowe toch wel gevolgd.

De opmerkelijkste aspecten van deze voorstelling, de eerste van regisseur Ivo van Hove als nieuwe directeur van Toneelgroep Amsterdam, zijn de vormen: de kostuums van de Belgische mode-ontwerper Walter Van Beirendonck en het decor van Jan Versweyveld. Om met het laatste te beginnen: tegen een fel oranje-rood verlichte ruimte steken de zwarte silhouetten van orgelpijpen en kerkklokken dreigend af als een helse martelkamer, waarin vrijwel de gehele voorstelling protestanten worden neergestoken, gekruisigd en verkracht.

Vrij ver naar voren op het toneel staan vier grote bollen, waarachter de vrouwelijke personen op een verhoging plaatsnemen als ze 'op scène' zijn, zodat het onderste deel van hun lichaam in een grote hoepelrok lijkt te verdwijnen. Op de bol van de hertogin van Guise (Lineke Rijxman) wordt een filmpje vertoond van de geboorte van het kind dat zij krijgt. De mannen dragen nauw sluitende pakken die het hele lichaam bedekken en die de voorstelling een astronauten-aanblik geven. Alleen Titus Muizelaar, die de hertog van Guise speelt (de motor achter de protestanten-vervolgingen in Frankrijk tijdens de godsdienstoorlog in de zestiende eeuw) en Joop Admiraal, in een reeks van personages die slachtoffer worden van de terreur, dragen een cape over hun kostuum. Van Beirendonck heeft de verschillende groepen hun eigen kleur gegeven. Admiraal draagt het protestantse Navarra, de hugenoten zijn in het zwart. Als ze aan het rapier geregen worden, wordt er op de plek van de verwonding een rits opengetrokken die de rode onderstof zichtbaar maakt. Het katholieke Huis van Valois gaat in kardinalenrood gekleed en Guise en zijn broers dragen geel. De moordenaars bloedrood.

In dit kleurenschema staan twee figuren apart: Anjou, die later koning Hendrik III wordt, draagt ironisch genoeg een wit pak met daarop eerst een grote A, en later H III. Mimoun Oaïssa speelt deze opmerkelijke verrader. Verder draagt Alwin Pulinckx een gifgroen pak. Hij speelt de rol van Talaeus, die door Bouazza ingrijpend is veranderd. Bij Marlowe is hij Talon, vriend van Ramus, die wellicht de grootste geleerde van Renaissance-Frankrijk is geweest. Waarschijnlijk geïnspireerd door het woord 'bed-fellow' wat Marlowe gebruikt in figuurlijke zin (Talon was hoogleraar in de retorica), heeft Bouazza van Talaeus een schandknaap gemaakt, die het lijf van de grote Ramus 's nachts warm houdt. Als Ramus door Guise's soldaten is vermoord, wipt Talaeus over naar het bed van koning Charles en later naar dat van koning Henri. Omdat Bouazza hem ook de minnaar van de hertogin van Guise laat zijn, wordt 'De slachting in Parijs' nog sterker dan het oorspronkelijke stuk een inktzwart verslag van menselijke boosaardigheid en egoïsme.

In dit verslag staat de muziek van Harry de Wit centraal. De zang en instrumenten als orgel, trompet en trombone geven de voorstelling de allure van een laatste oordeel en een tocht door de hel. De acteurs zijn door Van Hove gevangengezet in hun kostuums, in hun statische gebaren en in de overdonderende geluiden en beelden. Ze zijn ook vaak slecht verstaanbaar, alsof hun inbreng in het geheel die is van marionetten, schimmen, celebranten van een moorddadige mis. Slachtoffer of moordenaar, ze lijken allen als astronauten op de maan hun stappen te maken in een landschap dat al onze aandacht opeist. Er is een, wellicht opzettelijke, stijfheid tussen de acteurs aan de ene kant en de techniek om hen heen. Die techniek draagt duidelijk het merk Van Hove; maar het ijs tussen de directeur en zijn nieuwe ploeg moet, lijkt het, nog wat breken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden