Review

Ivens filmde vooral de waarheid die Chinese overheid hem voorhield

In 1966 werden in China deuren en vensters gesloten voor buitenlanders. Er vond een Culturele Revolutie plaats waarbij men geen behoefte had aan pottenkijkers. Pas in 1971, toen het land weer enigszins tot rust was gekomen, werden op uitnodiging van premier Zhou Enlai twee buitenlanders uitgenodigd om voor het eerst weer filmopnamen te komen maken in China. De Italiaan Michelangelo Antonioni, lid van de Italiaanse Communistische Partij en de Nederlander Joris Ivens, een trouwe vriend van het Chinese volk.

Bijna twee jaar lang maakte Ivens opnamen in China en monteerde hij uit dit materiaal een documentaire reeks met de titel ’Hoe Yukong de bergen verzette’ - twaalf delen, van tezamen een speelduur van 12 uur. De reeks werd in 1976 in Parijs in de bioscoop uitgebracht. In Nederland werd de serie in 1978 door de NOS uitgezonden. Men was nieuwsgierig naar hoe het er nu in China uitzag.

Toen begin jaren ’80 druppelsgewijs bekend werd welke gruwelijkheden zich in China in naam van de Culturele Revolutie hadden afgespeeld, heeft Ivens een vloed van kritiek over zich heen gekregen. Men beschuldigde hem ervan propaganda gemaakt te hebben voor een dictatoriaal regime of men achtte hem naïef dat hij zich als filmmaker had laten gebruiken voor het verhullen van de waarheid van Mao’s dictatuur.

Voor Ivens betekende het maken van een documentaire een zoektocht naar waarheid. In werkelijkheid echter werd hem een beeld voorgehouden - waar hij maar al te graag in wilde geloven.

’Een oude vriend van het Chinese volk’ probeert aan de hand van gesprekken met Chinese betrokkenen te achterhalen wat zich tijdens de opnamen van ’Hoe Yukong de bergen verzette’ heeft afgespeeld. Gaandeweg wordt ook duidelijk wat er, achter Ivens rug en op een voor westerlingen ondoorgrondelijke manier, door de Chinese regering werd georganiseerd: er werd als het ware een kijkdoos voor Ivens gecreëerd waarin hij naar zijn gevoel vrij mocht rondkijken, maar alleen zag wat de regering wilde dat hij zag.

Acteur Jeroen Willems spreekt in deze documentaire met toenmalige ’vrienden’ van Ivens, met ’acteurs’ uit de Yukong documentaires en met buitenlanders die in dezelfde periode in China waren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden