RecensieTheater

‘Istanbul’ toont de waanzinnige kracht van theater

'Istanbul, bericht van de andere kant' van Michaël Bloos, Gillis Biesheuvel en Lucas Kramer.Beeld JW Kaldenbach

Theater
Stichting Nieuwe Helden
‘Istanbul – bericht van de andere kant’
★★★★

Drie jaar geleden kwam er een kort telefoontje van het ministerie van buitenlandse zaken: “Jullie vader is alles, inclusief zichzelf, kwijtgeraakt in de straten van Istanbul. Waar hij nu is weten wij niet.” Zoon en dochter gaan hem zoeken. In een miljoenenstad een welhaast onmogelijke opgave.

Het zou de anekdote voor een spannende detective of thriller kunnen zijn. Voor de zoon, acteur Michaël Bloos, was het werkelijkheid en aanleiding voor een breed project bij Nieuwe Helden: ‘Universum van de Waanzin’. In verschillende voorstellingen, documentaires en Waanzinnige Avonden wil hij zich meten met de psychoses van zijn vader. In hoeverre hebben die te hebben met zijn eigen persoon en het wezen van kunst, van theater?

Om een al te particuliere benadering te voorkomen vroeg Bloos aan Freek Vielen om de tekst te schrijven voor de eerste voorstelling ‘Istanbul – bericht van de andere kant’. Dat pakt goed uit. In Vielens slim springerige tekst, gesteund door een speelse regie van Sanne van Rijn, is anekdotisch sentiment uitgebannen en komen heel andere lagen opborrelen. Dat Bloos zichzelf en Gillis Biesheuvel de vader speelt, is algauw niet meer vanzelfsprekend.

Een roep om erkenning

In open vitrinekasten staan deels met water gevulde bolflessen, die associaties oproepen met Turkse pijpen. Met slangetjes verbonden aan het muzikale instrumentarium linksachter fungeren ze als communicerende vaten. Musicus Lucas Kramer heeft daarmee een suggestieve ambiance gecreëerd, die oosterse, westerse, technische en klankenwerelden live verbindt.

Het is een omgeving waarin de zoektocht van de zoon gedijt: een letterlijke zoektocht, maar zeker ook een naar zichzelf, naar onderlinge relaties, naar de kern van theater, naar wat echt is en onecht, naar waar realiteit fictie wordt en wat theatraliteit is.

Het zijn soms heel kleine zinnetjes die innerlijke kwesties oproepen. Als de vader (niet Bloos’ biologische vader!) de kinderen aan iemand voorstelt, zegt hij altijd: “Dit is mijn dochter en dat is haar broer”. Bloos vroeg een vroegere docent om zijn vader – en zichzelf –te spelen. Tussen de regels door is ‘Istanbul’ ook een roep om erkenning.

De streepjescode kraken van (zijn vaders) waanzin is Bloos’ onmogelijke wens. Dat de rollen van vader en zoon gedurig verwisseld worden, geeft wel een breder perspectief. Net als beelden van glinstering op water of de link tussen Orhan Pamuks Museum van de Onschuld in Istanbul en vaders verzameling reissouvenirs, die zich in je hoofd betekenisvol omvormen. Dat is de waanzinnige kracht van theater en de charme van ‘Istanbul’.

Info: www.stichtingnieuwehelden.nl. Er is ook een podcast: ‘Radio Doc: Naar Istanbul’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden