TaalPeter-Arno Coppen

Is positief testen ook positief zijn?

Onlangs kreeg ik een vraag over de zin ‘Hij test positief’. Een taalgebruiker had gelezen dat deze taalvorm vrij jong is, door veel mensen nog steeds bekritiseerd wordt, maar inmiddels zozeer ingeburgerd is dat hij een plaatsje in de ­officiële naslagwerken verworven heeft. Maar, merkte hij op, dan is er dus geen verschil meer tussen ‘Hij is positief’ en ‘Hij test positief’. Zullen we dan ‘testen’ maar ook niet meteen toevoegen aan het rijtje koppelwerkwoorden?

Daar zit zeker wat in, maar er is ook van alles tegenin te brengen. Om te beginnen: er is inderdaad een sterke betekenisrelatie tussen ‘Hij test positief’ en ‘Hij is positief’. Als je zegt dat je positief test, dan houdt dat in dat de test suggereert dat je positief bent. Dit komt omdat ‘positief’ gebruikt wordt als een resultaatbepaling. Het resultaat van de test is een uitspraak over een vermoedelijke toestand of eigenschap.

Toch zijn er nogal wat verschillen. Om te beginnen trekt het woord ‘testen’ de betekenis van ‘positief’ naar een soort experimentele lezing. Als je zegt ‘Hij testte vrolijk’, dan is ‘vrolijk’ blijkbaar een categorie die als resultaat uit een test kan komen. Bij ‘Hij was vrolijk’ is dat niet zo. Maar daar houden de verschillen niet op.

Als je zegt ‘Hij is al weken positief’, dan heb je het over een aanhoudende toestand. Bij ‘Hij testte al weken positief’ ga je onwillekeurig denken aan meerdere testen. ‘Zijn’ gaat over iets voortdurends, ‘testen’ is een gebeurtenis.

Ten slotte: je kunt zeggen ‘Hij testte positief, maar hij bleek dat achteraf niet te zijn’. Maak je daarvan ‘Hij was positief, maar hij bleek dat achteraf niet te zijn’, dan wordt het een tegenstrijdigheid. ‘Zijn’ is factief (het geeft een feitelijkheid aan), en ‘testen’ is non-factief: het testresultaat hoeft geen feitelijkheid te zijn. Gelukkig maar, zou je zeggen in het geval van positief testen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden