Taal Ton den Boon

Is lijk een taboewoord voor ‘lichaam van een overledene’ geworden?

In Den Haag wordt gesleuteld aan de Wet op de lijkbezorging. Die zou aan herziening toe zijn en moeten worden vervangen door een moderne wet zonder ‘lijkbezorging’ in de naam: de Uitvaartwet. Het woord lijk zou namelijk als confronterend of kwetsend worden ervaren. Daarom wordt in de initiatiefnota ook voorgesteld dit woord op officiële formulieren te vervangen door ‘lichaam van de overledene’.

O ironie van de (taal)geschiedenis: in de middeleeuwen is het woord lijk courant geworden als eufemistisch alternatief voor ree of reeuw, waarmee dode menselijke lichamen eertijds werden aangeduid. De oorspronkelijke betekenis van lijk is vlees of lichaam en in die betekenis treffen we het nog aan in litteken (Middelnederlands licteken, letterlijk lichaamsteken) en likdoorn (lijcdoorn, letterlijk iets aan het lichaam dat pijn doet). Ook het woord lichaam zelf is samengesteld van lijk (vlees) en haam (omhulsel) en betekent dus in essentie vleselijk omhulsel.

Weliswaar hebben sommige mensen inderdaad een afkeer van of misschien zelfs angst voor het woord lijk. Ze vervangen dat spontaan door eufemismen als stoffelijk overschot, stoffelijke resten of simpelweg lichaam.

Ook in samenstellingen wordt lijk soms vervangen: lijkauto is rouwauto geworden, een lijkdienst heet nu rouw- of uitvaartdienst en lijkstoet heeft plaatsgemaakt voor begrafenis- of uitvaartstoet. Veel andere samenstellingen met lijk zijn nog intact, zoals lijkbleek en lijkwit en meer vaktalige woorden zoals lijkschouwer, lijkstijfheid en lijkvlek. De vraag is dus: is lijk werkelijk zo’n taboewoord? Zegt u het maar.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden