null Beeld

TaalTon den Boon

Is ‘lichtvoetig’ een breder inzetbaar woord geworden?

Ton den Boon

Kun je ‘lichtvoetig’ over een kwestie oordelen of met een probleem omgaan, wil een lezer weten. Hijzelf heeft in zulke contexten een voorkeur voor ‘lichtvaardig’. Bovendien, het woordenboek mag lichtvoetig weliswaar figuurlijk omschrijven als ‘niet zwaarwichtig’ oftewel ‘luchthartig’, maar uit de voorbeelden (‘lichtvoetige poëzie’ en ‘de lichtvoetige muze’) valt niet op te maken of het woord ook gecombineerd kan worden met woorden die verwijzen naar ernstige kwesties, oordelen of problemen.

Het klopt dat lichtvoetig in figuurlijk gebruik in de twintigste eeuw vooral gecombineerd werd met woorden voor muzische zaken (poëzie, dans, muziek, literatuur, kunst) of voorkomt in formuleringen die verband houden met liefde (‘lichtvoetig met Amor omgaan’) of levensstijl (‘lichtvoetig door het leven gaan’).

Onbezonnen, ondoordacht

Maar sinds het einde van de twintigste eeuw blijkt het woord ook weleens met een ander type woorden gecombineerd te worden. Zo staan in de krantendatabank formuleringen van het type ‘emigreren is geen lichtvoetig besluit’ en ‘niet lichtvoetig omgaan met een abortusverzoek’, waarin lichtvoetig synoniem is met lichtvaardig (onbezonnen of onvoorbereid). Ook formuleringen als ‘er wordt te lichtvoetig gedaan over deepfakeporno’, of ‘ergens lichtvoetig over denken’, waarin voorheen waarschijnlijk ‘luchtig’ of ‘luchthartig’ zou zijn gebruikt, zijn niet zeldzaam meer.

Uit zulke passages kun je wel opmaken dat de combineerbaarheid van lichtvoetig uitgebreid is en dat dit kennelijk voor sommige eindredacteuren acceptabel is. Maar of iedereen deze bredere toepasbaarheid van lichtvoetig acceptabel vindt, is lastig te achterhalen. Vooral het gebruik van lichtvoetig waar je lichtvaardig zou verwachten, kan (vooralsnog) indruisen tegen het taalgevoel, omdat lichtvoetig in dat geval ook een andere betekenis (onbezonnen, ondoordacht) heeft.

Peter-Arno Coppen en Ton den Boon helderen grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u op. Ook een taalvraag? Mail peter-arno.coppen@ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden