Taal

Is het woord ‘heikel’ bezig om ‘hachelijk’ te verdringen?

Beeld ANP

Sinds wanneer hebben we het over heikele kwesties, ­onderwerpen en punten? De lezeres die deze vraag stelt, wil verder weten of heikel ‘het misschien nog mooiere woord’ hachelijk aan het verdringen is.

Niet toevallig ging de taalrubriek afgelopen donderdag over hachelijk, want in bepaalde contexten (zoals ‘een hachelijke kwestie’) is dat woord ­inderdaad synoniem met heikel.

Heikel werd in 1984 ­opgenomen in de Dikke Van Dale en moet in de ­jaren daarvoor dus algemeen gangbaar geworden zijn. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal doet met voorbeelden uit 1972 en 1974 (heikele vragen, kwesties) vermoeden dat heikel (netelig, precair, ­delicaat) pas in de jaren zeventig  courant geworden is. 

Moeilijke eter

We hebben het woord overgenomen uit het Duits, waarin heikel oorspronkelijk kieskeurig of meer in het algemeen lastig betekende. Nog altijd kan heikel im Essen sein worden geparafraseerd als kieskeurig zijn met eten, oftewel een lastige of moeilijke eter zijn.

Dat heikel in de jaren zeventig ingeburgerd is in onze taal, wil niet zeggen dat het woord voordien helemaal niet werd gebruikt. Een vroege vindplaats dateert uit 1895. Het Algemeen Handelsblad had het toen over ‘een uiterst heikel onderwerp’, waarbij ‘heikel’ – kennelijk als ­onbekend woord – tussen aanhalingstekens stond.

Dat heikele kwesties, onderwerpen en vragen hun hachelijke collega’s aan het verdringen zijn, betwijfel ik. In januari van dit jaar werd op de opiniepagina van Trouw nog ­gewag gemaakt van ‘een hachelijke vraag’. En gisteren nog had De Telegraaf het over ‘hachelijke kwesties rond de multiculturele ­samenleving’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden