TaalPeter-Arno Coppen

Is het gepast om gewonden af te voeren?

Afgelopen vrijdag had ik het in deze rubriek over het gebruik van het woord opslag in combinatie met overledenen. Ik noemde dat daar een frame: het woord opslag roept een situatie op waarin goederen die je niet nodig hebt ergens worden weggestopt (‘gedumpt’ maakt het nog erger). Dit soort frames komen vaker voor. Iets minder beladen, maar voor veel mensen ook zeer storend, is het ‘afvoeren van gewonden’. Het woord afvoeren zit voor veel mensen in het frame van de afvalverwerking, of althans het verwijderen van ongewenste stoffen. Dat past niet bij gewonde mensen.

Nu wordt de term framing vaak gebruikt voor het willens en wetens oproepen van een wereldbeeld, vaak ook nog met twijfelachtige of manipulatieve doeleinden (zoals bij framing in de politiek), maar in deze ­gevallen zullen taalgebruikers die woorden vaak onbewust bezigen, en niet de intentie hebben om gewonde mensen te beschrijven als ongewenste stoffen.

Dergelijk taalgebruik kan gemakkelijk ontsporen

Discussies over dergelijke framende woorden kunnen gemakkelijk ontsporen, doordat ze in een verwijtende sfeer terecht komen. Als je mensen die spreken over het ‘afvoeren van gewonden’ voor de voeten werpt dat zij hiermee die gewonden als afval beschouwen, zullen zij dit verwijt verontwaardigd van de hand wijzen. Dat is helemaal niet hun bedoeling! Het probleem is echter niet de bedoeling van de spreker, maar de associatie van de hoorder.

Er zijn twee mogelijke uitkomsten: bij niet al te beladen woorden zal de vervelende associatie bij de nieuwe generatie door het frequente gebruik verdwijnen, en als de negatieve sentimenten van de hoorders de overhand krijgen, of als de sprekers een zekere empathie voor de ­getroffen hoorders voelen, zal het ­gewraakte taalgebruik worden aan­gepast. Het afvoeren van gewonden komt al in radio- en televisiejournaals voor, dus dat lijkt in de eerste categorie te vallen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden