TaalTon den Boon

Institutioneel racisme is niet langer alleen een sociologische vakterm

Deze week werd bij antiracismebetogingen de anderhalvemeterregel herhaaldelijk overtreden, waardoor er opeens een verband ontstond tussen racisme en corona. Zo gek was het dus niet dat premier Rutte afgelopen dinsdag tijdens zijn coronaconferentie vragen kreeg over racisme, en dan vooral over institutioneel racisme in Nederland.

Rutte weigerde die term te gebruiken, omdat het een ‘sociologisch begrip’ is. Donderdag kreeg hij daar tijdens een Kamerdebat vragen over, waarop hij antwoordde het debat over discriminatie en racisme niet ‘in termen te [willen] gieten waardoor je een heel groot deel van de bevolking weer kwijt bent, dat denkt: waar hebben ze het over?’

Ook een lekenterm

Inderdaad is institutioneel racisme van oorsprong een sociologisch begrip, maar uit de krantendatabank blijkt ook dat deze woordgroep al sinds 1969 nu en dan in de media wordt gebruikt. Sinds oktober 2013, toen veel kranten aandacht besteedden aan etnisch profileren door de politie, treffen we de term steeds vaker aan en de racismebetogingen anno 2020 kunnen ervoor zorgen dat institutioneel racisme nu ook als lekenterm ingeburgerd raakt.

Dan kun je als politicus of beleidsmaker zo’n begrip maar beter omarmen, helder omschrijven en duidelijk maken hoe je er tegenaan kijkt.

Toch is er ook wat voor het standpunt van Rutte te zeggen. Grof omschreven verwijst institutioneel racisme naar systematische uitsluiting en/of discriminatie van minderheden op basis van ‘sociale instituties’. Dat zijn geschreven en ongeschreven regels, normen, tradities over gedrag en omgangsvormen binnen een gemeenschap. Dat is niet alleen een hele mond vol, maar schrijvers over institutioneel racisme leggen soms ook verschillende accenten. Daardoor kan er een ‘semantische discussie’ over de reikwijdte van het begrip ontstaan. En ja, daar kun je gewone mensen mee kwijtraken.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden