Inktspotprijs wordt vooral intuïtief gekozen

De spotprent van Vonk van afgelopen maandag. Beeld Vonk

"Een goede spotprent herken je in drie seconden, maar een beeld waar je iets langer naar moet staren is niet meteen slecht. Het moet een emotie oproepen: negatief of positief", aldus Berend Vonk, tekenaar voor Trouw en Vrij Nederland.

Vanavond wordt de jaarlijkse Inktspotprijs uitgereikt, de prijs voor de beste politieke spotprent. De winnaar laat zich elke keer weer moeilijk voorspellen. Er is geen juryreglement waarin staat waaraan een goede spotprent moet voldoen. Daarnaast wisselen de personen die de inzendingen beoordelen elk jaar. Het kiezen gaat intuïtief, volgens ervaringsdeskundige Annemarie de Wildt, directeur van het Amsterdam Museum en in 2013 jurylid.

Toch zijn er wel een aantal basisprincipes waar kenners op letten. De jury loopt langs een tafel met daarop alle inzendingen en bespreekt waar hun oog op valt. Ondertussen discussiëren ze met elkaar over welke prenten er afvallen. Allereerst kijken ze op politiek niveau: is het verhaal en het statement duidelijk te zien? Om dat statement duidelijk te maken is grofheid een geoorloofd middel, volgens De Wildt. "Het is juist een belangrijke functie van de spotprent. Het geeft het beeld meer kracht, zodat we snel weten wat er aan de hand is." Ook cartoonist Berend Vonk vindt dat hij grofheid niet hoeft te mijden. "Wat is nu een klein tekeningetje in vergelijking met wat er in de echte wereld gebeurt?"

De tekenaar heeft alle vrijheid
Daarnaast bekijkt de jury naar het creatief niveau: ziet de tekening er goed uit? Daarbij maakt het niet uit of het werk met de computer is gemaakt of getekend. De keuzevrijheid van de tekenaar is enorm. Waar andere ambachtelijke klagen over de komst van digitale middelen, zijn ze door spotprentmakers juist omarmt. Tussen de inzendingen van dit jaar zitten veel grafische prenten. De Wildt noemt het voorbeeld van Ruben L. Oppenheimer over misstanden in de kledingindustrie. "Tegenwoordig lopen die technieken zo door elkaar. Soms is een tekening later bewerkt met de computer of andersom. We beoordelen het eindresultaat."

Maar geen clichés
Dat eindresultaat mag geen clichés bevatten zegt De Wildt. Dit jaar was Poetin vaak in het nieuws. Niet wonderlijk dus dat hij een van de meest afgebeelde politici is. Er worden veel clichés uit de kast gehaald: tsaar, kozakkendanser, Olympische fakkel. Het sterkste werk neemt afstand van die cliche's. Zoals dat van Joep Bertrams, ze noemt hem als een van de kanshebbers dit jaar. "Zijn werk blijft het dichtst bij de werkelijkheid: Poetin met een ontbloot bovenlijf vol met tatoeages. Maar dit vind ik misschien ook doordat ik van de zomer in St Petersburg was waar ik vaak van die mannen met ontbloot bovenlijf op straat zag."

Het statement
Het teken van politieke prenten is al eeuwen aan de gang. Het is moeilijk om telkens weer vernieuwende symbolen te vinden zegt Vonk. "Sommige symbolen zijn tegenwoordig ouderwets. Zoals oudjaar en nieuwjaar uit beelden doormiddel van een oude man en een baby. En de crisis is vaak een monster" Maar Vonk geeft Vonk toe: dat doe ik zelf ook weleens. Je kunt het niet altijd vermijden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden