Swipen en klikkenWillem Pekelder

Influencers zijn dommer dan vogels, terwijl ze toch meer hersens hebben

Vogels zijn wijzer dan sommige mensen. Die conclusie nestelde zich tussen mijn oren nadat ik op internet een boeiende aflevering van ‘De kennis van nu’ had teruggekeken over zwermgedrag.

Wetenschappers hadden nauwlettend het gedrag van vogels in een zwerm onderzocht, en wat bleek? Als er gevaar van buiten dreigt, bijvoorbeeld een roofvogel, maakt de hele zwerm van duizenden vogels binnen de kortste keren een massale vluchtbeweging.

En dat terwijl er geen leider is in de groep. Hoe kan dat? Wel, vogels blijken binnen de zwerm te letten op zeven andere vogels in hun buurt. Wat die zeven doen, wordt geïmiteerd, waardoor een zeven-zeven-verketening ontstaat en de groep in korte tijd een andere koers inslaat.

Evolutionair hebben vogels dus collectief regels ontwikkeld voor interactie, zodat de groep een probleem kan oplossen waarvan het individu zich in veel gevallen niet eens bewust is.

Een groep vogels is dus aanmerkelijk slimmer dan één enkele vogel. Waarom werkt dat bij mensen evolutionair niet zo?

Althans in de coronacrisis. Daar lijkt immers het omgekeerde het geval. We hebben een verstandige zwerm – artsen, wetenschappers, deskundigen – en zelfs een leider – Mark Rutte – maar desondanks weten individuele vogels op internet het allemaal beter.

Pas altijd op voor clubs met ‘waarheid’ in hun naam!

‘Influencers’ bedenken online de zotste complottheorieën, en veel volgers voegen zich in die zwerm. Het blijft moeilijk te doorgronden dat, terwijl influencers toch een groter brein moeten hebben dan een spreeuw, zo makkelijk wordt aangenomen dat er een internationaal complot is tegen het volk. Dat het gevaar van buiten dus niet een dodelijk virus is maar de wereldorde!

Op de site van Viruswaarheid (pas altijd op voor clubs met ‘waarheid’ in hun naam!), kunnen wantrouwenden via geprefabriceerde formulieren, met bijgeleverde argumentatie, aangifte doen tegen de regering en het RIVM. De autoriteiten zouden ons met hun anti-corona-beleid alleen maar angst willen aanpraten, zodat we makkelijk te koeioneren zijn, vreest Viruswaarheid. De anderhalvemeterregel is volgens hen een marteling en van mondkapjes word je alleen maar ziek (over angst aanjagen gesproken).

Veel internetters wijzen op tegenspraak in het beleid: fysiotherapeuten kunnen weer aan de slag, maar ík mag niet eens mijn beste vriend huggen. Er is geen enkel begrip voor het feit dat een kabinet er niet aan ontkomt ‘tegenstrijdige’ besluiten te nemen. Omdat de economie simpelweg niet voor eeuwig op slot kan, zijn contactberoepen, onder voorwaarden, weer toegestaan. Dat je daarnaast als burgers onderling afstand moet blijven betrachten, wordt niet begrepen.

En ja, de regering maakt fouten, maar ook zij heeft niet eerder een pandemie meegemaakt. Idealiter wordt à la Aristoteles al aftastend naar een juist midden gezocht.

Ik ben bang dat het geen zin heeft om tegen influencers te roepen dat een rechtsstaat alleen kan voorbestaan wanneer een democratisch gekozen regering op cruciale momenten wordt gevolgd.

Of het nu gaat om belastingen of corona. Te vrezen valt dat we zo zijn door-geïndividualiseerd – ieder zijn eigen god – dat we het gehoorzamen zijn verleerd.

Waren we maar als de vogels die luisteren naar zeven wijze soortgenoten in hun directe omgeving.

Willem Pekelder schrijft deze column gedurende de zomer. Meer columns van Willem Pekelder leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden